Afturfarsdáleiðsla

Regressionsdáleiðsla (á enskum: Regression Hypnosis) er ein serstøk dáleiðsluteknika, sum hevur til endamáls at fáa ein persón til at minnast aftur til fyrrverandi lívsskeið ella til tess at fáa fram minningar, sum verða týddar sum frásøgnir frá fyrrverandi lívum (past life regression). Tær vanligastu týðingarnar av hesum minningum eru, at tey eru vitni um endurholdgan (reinkarnasjón). Teknikan verður eisini nýtt til aldursregressjón (age regression) fyri at granska og lækna sjálvsskipanir og vanir frá barnsárum, og til lívsmillumlívsregressjón (life between lives ella LBL), har ein leitar eftir upplivingum millum lívini. Regressionsdáleiðsla er ein undirgrein av dáleiðslu og er umstridd bæði í vísindaligum og mentanarligum samanhangi.

Skilgreining

Regressionsdáleiðsla er ein prosessur, har ein dáleiðslulækni ella terapevt leiðbeinar ein persón í ein djúpan dáleiðslutilstand. Í hesum tilstandi verður persónin eggjaður til at "fara aftur" í tíðina, fyrst til minningar frá yngru lívi, ofta til barnsáralívið, og longri fram, til tess at persónin gevur frásøgnir um atløgur, sum verða sædd sum frá einum lívi áðrenn nútíðarlívið. Fyri teimum, sum trúgva á hetta, er endamálið at finna uppruna fyri andaligum ella líkamligum trupulleikum, trauma ella fóbium í nútíðini, sum kunnu hava sínar røtur í hendingum í "fyrrverandi lívi". Tær, sum ímótsigast hesum, siga, at frásøgnirnar ikki eru raktar minningar, men skapanir av undirvitinum, blandingar av ymiskum upplýsingum, fantasium og ókenslum ynskjum.

Søga

Søgan um regressionsdáleiðsla sum almenna hugmynd er tætt knýtt at nøkrum høvuðspersónum, sum hava skrivað bøkur og givið hesi viðferð víða um heim.

Morey Bernstein: Amerikanski viðskiptamaðurin Morey Bernstein skrivaði bókina "The Search for Bridget Murphy" (1956), sum seinni varð umnevnd "The Search for Bridey Murphy". Hann dáleiðdi ein amerikanska kvinnuna, sum undir dáleiðslu gav frásøgn um at vera Bridget Murphy, ein írsk kona, sum livdi í 19. øld. Bókin varð ein stór seljari og vakti alheimsátokan á hugmyndina um at kunna minnast fyrrverandi lív undir dáleiðslu.

Brian L. Weiss: Ein amerikanskur geðlækni, sum byrjaði sína yrkisleið sum vanligur akademiskur psykiatar. Hann skrivaði bókina "Many Lives, Many Masters" (1988), har hann frætti frá, hvussu hann við regressionsdáleiðslu hjálpti einari patientini, Catherine, og at frásøgnirnar frá fyrrverandi lívum leiddu til lækning. Weiss hevur síðani verið ein av teimum mest kendu talsmonnunum fyri regressionsdáleiðslu og hugmyndini um terapeutiska virkni av endurholdgun.

Michael Newton: Newton, ein annar amerikanskur dáleiðsluterapevt, legði dent á lívið *millum* lívini. Hann mennist, at undir djúpari dáleiðslu kundu fólk frætta frá upplivingum í einum andaligum ríki, har sjálin hvildi og tók avgerðir áðrenn tað varð holdgjord aftur. Hann skrivaði bøkurnar "Journey of Souls" og "Destiny of Souls".

Dolores Cannon: Cannon var ein amerikanskur regressionsdáleiðsluterapevt, sum arbeiddi við einari serstakari tekniki, sum hon kallaði "Quantum Healing Hypnosis Technique" (QHHT). Hon mennist, at hon kundi tala við tað, sum hon kallaði "The Subconscious" ella "Oversoul" hjá persóninum, og fekk harvið upplýsingar um fyrrverandi lív, uttanjørðarveru og metafysiskar læru. Hennara arbeiði er sera víðfeemt í alternativum andaligum kríngum.

Framgangs háttur

Framgongdin í einari regressionsdáleiðslu fylgir vanliga einum fyriskipaðum munstri. Terapevtin leiðir viðkomandi í ein djúpan, avslappaðan dáleiðslutilstand, ofta við at nýta avslappingsteknikur og leiðandi umrøður. So verður persónin eggjaður til at fara aftur í tíðina, byrjandi við gleðiligar minningar frá barnsárum. Terapevtin spyr so eftir at fara longri aftur í tíðina, "fyrr tú varð fødd/ur". Svarið verður so grundarlag fyri einari frásøgn, har persónin kann siga frá øðrum plássum, øðrum tíðum og øðrum persónum, sum persónin tengir seg við. Seansin verður vanliga tikin upp, so persónin kann hoyra tað aftur síðani. Terapevtin viðger so frásøgnirnar, ofta við at leggja dent á, hvussu hendingarnir í "fyrrverandi lívi" sambandast við kensluligar ella líkamligar vanlukkur í nútíðini.

Slag

Regressionsdáleiðsla býður uppá fleiri ymiskar greinar:

Aldursregressjón (Age regression): Hetta er at fara aftur til fyrrverandi skeið í *hitt lívið*, vanliga til barnsáralívið. Endamálið er ofta at finna og viðgera trauma ella negativar sjálvsskipanir, sum vórðu til í ungdómi. Hetta er tann minst umstridda parturin, tí tað byggir á raktum minningum.

Fyrrverandi lívs regressjón (Past Life Regression - PLR): Hetta er kjarnin í hugskotinum. Persónin gevur frásøgn um eitt lív, sum hann/hon upplivir sum sítt egið, men frá einari øld áðrenn. Frásøgnirnar kunna vera sera detaljufullar og innihalda upplýsingar um pláss, navn og hendingar. Terapevtar siga, at hetta leiðir til sjálvinskap, frelsi og lækning.

Lívs millum lívs regressjón (Life Between Lives - LBL): Í hesum djúpari slaginum sigist persónin ikki bert inn í annað lív, men inn í tilstandin millum lívini, har sjálin er í einum andaligum heimi. Her kann persónin siga frá at møta leiðarar (guides), avdøddum ættfølkum, og taka avgerðir um komandi lív. Michael Newton er tann, sum hevur gjørt hesa greinina kenda.

Vísindalig sjónarmið

Vísindaliga samfelagið í høvuðsheitum er sera skeptiskt til regressionsdáleiðslu og hugmyndina um, at hon kann sanna endurholdgun. Høvuðsrøksemdirnar ímóti eru:

Minningin er óáreiðanilig: Minning er ikki ein tikkettaspjálkur; hon er plastisk og lætt at ávirka. Undir dáleiðslu er persónin sera viðkvæmur fyri forspurningum og ómeinvitaðum vísingum frá terapevtinum (hypnotic suggestion). Tað, sum verður frásagt, kann vera ein blanding av fantasii, filmum, bókum, søgum og ókenslum ynskjum.

Trupulleikar við at staðfesta: Tá ið fólk hava givið frásøgnir um søguligar hendingar, hava rannsóknir víst, at tey ofta hava verið útsett fyri hesum upplýsingum í hitt lívið, um so ikki beinleiðis. Tey minnast ikki, at tey hava hoyrt søguna fyrr.

Pseudohistory: Frásøgnirnar innihalda ofta stórar søguligar feilur ella blandingar av ymiskum tíðarskeiðum, sum vísa til, at tað ikki er um raktar minningar at røða.

Tann placebo-virksmi: Fólk, sum trúgva á ferðina og terapevtin, kunnu uppliva royndir av lækning og frelsi av di, at tey finna ein týdning í sínum trupulleikum. Hetta er ein sterk psykologisk virkni, men hon sannar ikki tilveru av fyrrverandi lívum.

Fyri vísindafólk er regressionsdáleiðsla meira ein psykologisk og sosiolegur fyribrigdiligtur enn ein røttur søguligur ella lívsfrøðiligur rannsóknarháttur.

Rannsókn av endurholdgun

Hóast vísindaliga kritikki, eru einstakir rannsakrar, sum hava roynt at finna "beinprógv" fyri endurholdgun við regressionsdáleiðslu. Kendast er arbeiðið hjá Ian Stevenson, ein kanadiskur-amerikanskur psykiatar, sum rannsakaði børn, sum møttu seg at minnast fyrrverandi lív spontant, uttan dáleiðslu. Hann skrivaði bøkur um hundraðvis av tilfellum, serliga í Asia, har børn góvu frásøgnir um lív, sum kundu verða staðfest við søguligum ella mannaligum keldum. Tey, sum halda fram hansara arbeiði, siga, at tað er sterk prógv. Tey, ið ímótsigast, siga, at metodarnir ikki vóru strangir nógvir og at kultúrur, har endurholdgan er partur av trúnni, skapa væntingar, sum forða frammkomu av hesum frásøgnum. Regressionsdáleiðsla sjálv verður sjáldan nýtt í hesum slagi av akademiskari rannsókn, tí hon er ov viðkvæm fyri ávirkan.

Regressionsdáleiðsla í Føroyum

Í Føroyum er regressionsdáleiðsla ein nýggj og lítið kend økt. Heilt yvir er dáleiðsla sum terapeutiskt amboð ikki sera útbreidd, og regressionsdáleiðsla er enn sjáldsama. Tað finnast fá fólk, sum bjóða hesa tænastu beinleiðis. Ein av teimum, sum hevur arbeitt við hesum, er Jónrit á Rógvi, ið hevur starvast sum alternativur heilsurøktari og dáleiðsluterapevt. Hon hevur millum annað hildið føroyar og danskar kvøldfundir um regressionsdáleiðslu og Brian Weiss'ar arbeiði. Onnur navn í kringum hesa økið í Føroyum kunnu innihalda einstakar heilbrigðisrøktarar ella sálarfrøðingar við áhuga fyri holistiskum (heildarligum) tilløpum, men tað er ikki ein viðurkennt partur av almenna heilsuvæseninum.

Mentanarliga og trúarliga sæð, er samfelagið í Føroyum grundliga kristint, við sterkum lutherskum røtum. Hin lutherski kristindómurin leggur dent á eitt lív, dómin og himmalríki ella helviti, og hevur tí eingin pláss fyri hugmyndina um endurholdgun. Tí er trúgvin á endurholdgun í Føroyum vanliga knýtt at enkeltfólkum, sum hava ávirkan frá nýggjum andaligum rørslum, alternativari mentan, ella persónligum royndum. Tað er meira ein persónligur, næstan privatur átrúnaður, enn ein almennur partur av føroyskari mentan. Tey fólk, sum leita til regressionsdáleiðslu, gera tað ofta av tessari persónligu átrúnaðar ella av royndarsøkum, og ikki av di, at tað er ein partur av teirra arvaðu trúgv. Hetta ger eisini, at umrøðan um regressionsdáleiðslu er minni politiserað ella stríðsleg í Føroyum enn á øðrum plássum, tí hon rørir ikki við kjarnanum í mentanini.

Lógarlig og siðalig viðurskifti

Lík sum við allar slagar av dáleiðslu og alternativari viðgerð, eru siðalig viðurskifti sera týdningarmikil í regressionsdáleiðslu.

Útøvingar (Competence): Í Føroyum er eingin serstøk lóg ella roynd, sum stýrir, hvørjir mugu fáa at arbeiða við regressionsdáleiðslu. Tað merkir, at hvørjum einstaklingi er loyvt at kalla seg terapevt. Tí er neyðugt fyri viðkomandi at spyrja eftir umsiting, roynd og bakgrund hjá terapevtinum.

Vísan (Suggestion): Tann størsti áhugin er møguleikin fyri at ávirka persónin ómeinvitað. Ein óvandaður terapevtur kann, uttan at vita tað, leggja frásøgnir í munnin á viðkomandi. Hetta kann leiða til falskar minningar (false memories), sum kunnu hava alvarlegar persónuligar og familjuviðurskifti til fylgjar.

Trauma og kjenslurøkt: At takla framkomnu "minningum" um trauma í eitt fyrrverandi lív (t.d. at doyða í stríði ella í ovða) kann vera sera álvarsamt og krevur ein terapeutisk umsiting. Ein terapevtur uttan rættlaga geðlækna- ella sálarfrøðibakgrund kann vera óútbúgvin til at handtera slíkar sterkar kjensluligar royndir.

Trúar- og mentanarlig viðurskifti: Ein terapevtur skal vir