Te tārekareka o te manako

Te tārekareka o te manako (Hypnosis)

Te tārekareka o te manako (reo Pāpā: Hypnosis) ko te tuanga tārekareka o te manako, e akatupu ana i te tuanga o te akangāite manako, te mauritanga tūpā, te aiteanga i te akono‘anga, me te ua‘anga i te au manako tūpā. Ko te tuanga nei, e tārekareka‘ia ana e te tangata tārekareka (te hypnotist) ma te fa‘a‘ite‘anga i te au tu‘unga manako e tae ua atu ki te tangata tārekareka‘ia (te subject). E kore e tārekareka‘ia te tangata ma te kore e tū tangi, ka ‘ākara‘ia teie tuanga ei ‘aka‘oki‘anga i te manako, kia ta‘okete‘ia te au mea e tā‘iri‘ia ana e te ngakau.

Te angaanga tuatua

Ko te tārekareka o te manako, e ‘akametua nei i te ‘apinga o te “manako tūpā” me te “manako tārekareka.” I roto i te tuanga tārekareka, ka ‘aka‘oki‘ia te manako tārekareka o te tangata, kia kore ai e aite i te au manako e tae mai ana mai te tuatua a te tangata tārekareka. E mea nui te ‘akapapa‘anga i te ngā‘anga‘anga, te ‘aka‘oki‘anga i te arataki, me te tauturu‘anga i te tangata kia ‘īmene i roto i tōna angaanga. ‘E ‘apinga‘ia teie tuanga ei ‘akatika‘anga i te au mamae o te tinana me te ngakau, te ‘akatika‘anga i te au tu‘unga akono‘anga, me te ‘akameangā‘anga i te au angaanga o te ora‘anga.

Te ‘ītihā (Tu‘anga o te ao me te Kūki ‘Airani)

I te ao tāva‘eva‘e, ua ‘akatūtū‘ia te tārekareka o te manako i te rautau tekau mā varu, nā te ta‘etini o te ‘ui‘anga tāta‘i ko Franz Mesmer, nāna i ‘akatū te “Mesmerism.” I muri ake, ua ‘akatika‘ia e te au tāta‘i pērā i te James Braid, nāna i ‘akatū te kupu “hypnosis.” I teie ra, ua ‘akaaite‘ia te hypnosis ei ‘apinga i roto i te au ‘apinga tāta‘i me te au ‘apinga tauturu tangata.

I roto i te Kūki ‘Airani, kāre e tika te kī, ua tae mai te tārekareka o te manako i te taime tūtū‘ā. Kāre he tuatua tūtū no te ‘akapāpā‘anga i teie ‘apinga i mua. ‘Ē, e mea ua‘ana roa te au tu‘unga o te manako tūpā i roto i te peu o te Kūki ‘Airani. Ko te ‘ui‘anga tā‘unga, ko te ‘aka‘oki‘anga i te au tūpāpaku, te ‘akatika‘anga i te au mate, me te ‘akatū‘anga i te au ‘īmene‘anga a te au ‘apinga varu‘ao, e ‘akametua ana i te au angaanga ‘akatu‘utu‘u pērā i te tārekareka o te manako. Ko te ‘akatū‘anga i te ‘apinga varu‘ao, te ‘īmene‘anga i te tangata kia kore e a‘ia‘i i tōna tinana, e ‘akatika ana i te au ‘apinga o te tārekareka o te manako. No reira, e ‘akamārama‘ia, e ‘akaaite‘ia tētā‘i angaanga o te tārekareka o te manako i roto i tō tātou peu tūtū, kāre i ‘akametua‘ia ma te ‘apinga tāta‘i.

I te rautau rua tekau, ua tae mai te ‘apinga tāta‘i o te tārekareka o te manako ki te Kūki ‘Airani, nā runga i te au ‘apinga a te au tāta‘i mai Aotearoa me ‘Avaiki. I te matahiti 1990, ua ‘akatū tētā‘i ‘apinga nō te tārekareka o te manako i Rarotonga, nā runga i te tauturu‘anga a te Cook Islands Psychological Association, nā rātou i ‘akatū tētā‘i ‘apinga nō te ‘akapāpā‘anga i teie ‘apinga. I teie tuātau, e rua pēnei ‘apinga e ‘akatārekareka ana i te tārekareka o te manako ei tauturu i te au tangata.

Te au momo tārekareka o te manako

E rua tekau mā rima momo tārekareka o te manako, e ‘akatūtū ana i te au ‘apinga e te au ‘akametua‘anga.

Te Tārekareka o te Manako Tāta‘i (Clinical Hypnosis): E ‘ākara‘ia ei tauturu i roto i te au ‘apinga tāta‘i, pērā i te ‘akatika‘anga i te au mamae, te ‘akatika‘anga i te au tu‘unga akono‘anga (pērā i te ‘akametua‘anga i te kaikai, te ‘aka‘oki‘anga i te ‘inangaro nika), me te ‘akameangā‘anga i te manako.
Te Tārekareka o te Manako Tārekareka (Stage Hypnosis): E ‘akatūtū‘ia ei ‘akatangitangi‘anga ma te au tangata. E ‘ākara‘ia nō te ‘akatangitangi, kāre nō te tauturu tāta‘i. I te Kūki ‘Airani, kāre i ‘ite‘ia tēnei momo tārekareka, nā te mea kāre e tika te ‘akatangitangi i te au tu‘unga manako o te tangata.
Te Tārekareka o te Manako Tūtū (Traditional/Trance States): Ko teie te angaanga e tūtū ana i roto i te peu Kūki ‘Airani. Ko te ‘akatū‘anga i te ‘apinga varu‘ao, te ‘īmene‘anga i te tangata, me te ‘aka‘oki‘anga i te au tūpāpaku, e tā‘iri‘ia ana ma te angaanga tārekareka o te manako.
Te tārekareka o te manako tāima ki muri (Regression Hypnosis): Te tuanga e ‘aka‘oki‘ia ai te tangata ki tōna ‘ītihā o mua, nō te ‘akamārama‘anga i te au tu‘unga o teie nei. E mea ua‘ana tēnei nō te ‘akatika‘anga i te au mamae o mua.
Te Tārekareka o te Manako Nō Tērā Tangata (Self-Hypnosis): Te tuanga e ako‘ia ai te tangata kia tārekareka i a‘ia‘i i tōna manako, nō te ‘akameangā‘anga i te manako, te ‘akatika‘anga i te riri, me te tauturu‘anga i a‘ia‘i.

Te au ‘īmene‘anga tāta‘i

Ua ‘akametua‘ia te tārekareka o te manako e te au tāta‘i o te ao. Ua ‘akatika‘ia tōna ‘apinga nō te:

Te ‘akatika‘anga i te au mamae, tauturu i te au tangata mate kino.
Te ‘akatika‘anga i te au tu‘unga akono‘anga, pērā i te ‘akametua‘anga i te kaikai, te ‘aka‘oki‘anga i te ‘inangaro nika, me te ‘akatika‘anga i te riri.
Te tauturu‘anga i te au tangata e ‘akamāui‘ui ana i te au tu‘unga manako, pērā i te māui‘ui riri, te māui‘ui manako‘ore, me te mātakutaku.
Te tauturu‘anga i te au tangata e ‘akapāpā‘ana i te au ‘apinga tāta‘i, ma te ‘akameangā‘anga i te manako e te ‘akapāpā‘anga i te au ‘apinga.

I te Kūki ‘Airani, kāre i nui te au ‘īmene‘anga tāta‘i i ‘akatika i te tārekareka o te manako. ‘Ē, ua ‘akatū te Cook Islands National Health Department i tētā‘i ‘apinga nō te ‘akapāpā‘anga i te au ‘apinga tauturu tangata e tā‘iri‘ia ana i te peu tūtū, te tārekareka o te manako tūtū. Ua ‘akaaite‘ia teie ‘apinga ei tauturu i te au tangata e ‘akamāui‘ui ana i te au mamae o te ngakau.

Te au ‘apinga

E nui te au ‘apinga o te tārekareka o te manako i te Kūki ‘Airani:

Te tauturu‘anga tāta‘i: E ‘ākara‘ia ei tauturu i te au tangata e ‘akamāui‘ui ana i te au mamae o te tinana me te ngakau. E ‘apinga‘ia e te au tāta‘i i te Rarotonga Hospital me te au ‘apinga tāta‘i ‘apinga.
Te tauturu‘anga i te au akono‘anga kino: Te tauturu i te au tangata e ‘akametua‘ana i te kaikai, te nika, me te ‘aka‘oki‘anga i te ‘inangaro nika.
Te ‘akameangā‘anga i te angaanga: Te tauturu i te au tangata tere, au ‘apinga‘anga, me te au tangata ako, kia ta‘okete‘ia tā rātou angaanga.
Te tauturu‘anga i te au tu‘unga manako: Te ‘akatika‘anga i te māui‘ui riri, te mātakutaku, me te au tu‘unga manako kē.
Te ‘akamārama‘anga i te peu tūtū: Te ‘akatū‘anga i te au tu‘unga o te tārekareka o te manako tūtū, pērā i te ‘akatū‘anga i te ‘apinga varu‘ao, ei ‘akamārama‘anga i tō tātou ‘ītihā.

Te tu‘anga ture i te Kūki ‘Airani

Kāre he ture tūtū e aite ana i te tārekareka o te manako i te Kūki ‘Airani. ‘Ē, e aite‘ia ana e te Medical Practitioners Act me te Mental Health Act te au angaanga o te au tāta‘i. No reira, ko te tangata e tārekareka ana i te manako nō te ‘apinga tāta‘i, e riro ana ‘ēia ei tāta‘i, e ti‘aki‘ia ana ma te ‘apinga tāta‘i. Kāre e tika te tārekareka o te manako ma te kore he ti‘aki‘anga.

Ko te tārekareka o te manako tūtū, e ‘akatūtū‘ia ana i roto i te peu, kāre e aite‘ia e te au ture. ‘Ē, e ti‘aki‘ia ana e te au ‘apinga varu‘ao, e aite ana i te au angaanga e tika‘ia. No reira, e ‘akamārama‘ia te tu‘anga o te tārekareka o te manako i roto i te Kūki ‘Airani: e ti‘aki‘ia ana te ‘apinga tāta‘i, ‘ē, e ti‘aki‘ia ana te angaanga tūtū ma te ‘apinga varu‘ao.

Te au tu‘unga peu

E rua ngā‘anga‘anga i roto i te peu Kūki ‘Airani e pā ana ki te tārekareka o te manako. Ko tētā‘i, ko te ‘akametua‘anga i te angaanga tūtū, pērā i te ‘akatū‘anga i te ‘apinga varu‘ao, e ‘akaaite‘ia ana ei mea tūtū, ei mea ‘aka‘oki‘anga i te peu. Ko tētā‘i, ko te ‘akametua‘anga i te ‘apinga tāta‘i o te tārekareka o te manako, e ‘akamārama‘ia ana ei ‘apinga mai tua‘ao, e ‘akapāpā‘ia ana e te au tāta‘i.

E nui te au metua e mātakutaku ana i te tārekareka o te manako, nā te mea kāre rātou i mārama i tōna angaanga. ‘Ē, ua ‘akatū te Ministry of Cultural Development i tētā‘i ‘apinga nō te ‘akamārama‘anga i te au angaanga o te tārekareka o te manako tūtū, kia kore ai e mātakutaku te tangata. E mea nui te ‘akamārama‘anga i te rerekē‘anga o te tārekareka o te manako tāta‘i me te tārekareka o te manako tūtū.

Te au tangata tārekareka manako rongonui nō te Kūki ‘Airani

Terepai Maoate: Ko‘ia te tāta‘i mata‘iti 50, nō Rarotonga. Ua ako‘ia ‘ēia i Aotearoa i te tārekareka o te manako tāta‘i. Ua ‘akatū ‘ēia i tōna ‘apinga tāta‘i i Avarua, e tauturu ana i te au tangata e ‘akamāui‘ui ana i te au mamae o te ngakau me te ‘akatika‘anga i te au akono‘anga kino. Ko‘ia te mema o te Cook Islands Psychological Association.
Maki‘uti Tutangata: Ko‘ia tētā‘i ‘apinga varu‘ao rongonui nō Atiu. Ua ‘akamārama‘ia tōna angaanga i te ‘akatū‘anga i te ‘apinga varu‘ao, e tā‘iri‘ia ana i te angaanga o te tārekareka o te manako tūtū. Ua tauturu ‘ēia i te nui o te au tangata ma te ‘akatika‘anga i te au mate o te ngakau.
Dr. Anna Matapo: Ko‘ia te tāta‘i nō Aitutaki, e ‘akatārekareka ana i te tārekareka o te manako ei tauturu i te au ūpine e ‘akatika‘ana i te au māui‘ui o te ‘akapē‘anga. Ua ako‘ia ‘ēia i ‘Avaiki, e ‘akapāpā ana i te ‘apinga nei i roto i tōna ‘apinga tāta‘i.
Te ‘apinga varu‘ao o te Koutu Nui: Kāre he tangata tūtū, ‘ē ko tētā‘i ‘apinga varu‘ao e tauturu ana i te au tangata ma te angaanga tārekareka o te manako tūtū. E ‘akatūtū‘ia ana tā rātou angaanga i te au ‘apinga ‘aka‘oki‘anga i te peu.

‘Ākara‘ia kō