ការធ្វើមន្ត

Template:អត្ថបទពិធីការ អាប់បង្វិលស្មារតី (Hypnosis) គឺជាដំណើរការមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តោតអារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ការកើនឡើងនៃការទទួលយកគំនិត និងការថយចុះនូវការយល់ដឹងពីបរិស្ថានជុំវិញ ដែលត្រូវបានអនុវត្តដោយអ្នកជំនាញ ឬដោយខ្លួនឯង។ នៅក្នុងស្ថានភាពនេះ មនុស្សម្នាក់អាចទទួលយកការណែនាំ ការផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈ ឬការចងចាំបានកាន់តែងាយស្រួល។ វាជាបច្ចេកទេសផ្លូវចិត្តដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យផ្សេងៗ ដូចជា វេជ្ជសាស្ត្រ ចិត្តវិទ្យា និងការព្យាបាលផ្លូវចិត្ត។

និយមន័យ

អាប់បង្វិលស្មារតី គឺជាស្ថានភាពមួយស្រដៀងទៅនឹងភាពយន្តហោះ ដែលកើតឡើងដោយសារការផ្តោតអារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង និងការសម្របសម្រួលរវាងអ្នកធ្វើអាប់បង្វិល (hypnotist) និងបុគ្គលដែលកំពុងទទួលអាប់បង្វិល (subject)។ នៅក្នុងស្ថានភាពនេះ ការយល់ដឹងរបស់បុគ្គលមានការផ្លាស់ប្តូរ ដោយអាចទទួលយកការណែនាំ ឬគំនិតថ្មីៗបានយ៉ាងងាយ ខណៈដែលការយល់ដឹងអំពីអ្វីៗជុំវិញខ្លួនមានការថយចុះ។ វាមិនមែនជាដំណើរការនៃការគេង ឬភាពអស់ស្មារតីនោះទេ ប៉ុន្តែជាស្ថានភាពនៃការភ្ញាក់ផ្អើល និងភាពទន់ភ្លន់ខាងផ្លូវចិត្ត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា

ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសស្រដៀងនឹងអាប់បង្វិលស្មារតីមានឫសគល់យូរយារណាស់មកហើយនៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ ជាពិសេសនៅក្នុងប្រពៃណីព្យាបាលខ្មែរ និងវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗរបស់អ្នកគ្រូបាធ្យាយ ឬអ្នកមានចំណេះដឹងខាងខ្មោចចូល។ ការសម្លឹងមើលយ៉ាងជ្រៅ ការស្តាប់សំឡេងមេដូចជាការស្គរឬគង និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំស្រវឹងពីធម្មជាតិ អាចចាត់ទុកជាទម្រង់ដើមនៃការផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពចិត្ត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អាប់បង្វិលស្មារតីទំនើបតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រចាប់ផ្តើមមានការស្គាល់ និងអនុវត្តនៅកម្ពុជាក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ជាមួយនឹងការមកដល់នៃព័ត៌មានអន្តរជាតិ និងការបើកទូលាយនៃការសិក្សាផ្នែកចិត្តវិទ្យា។

នៅលើឆាកអន្តរជាតិ

នៅលើឆាកអន្តរជាតិ អាប់បង្វិលស្មារតីទំនើបត្រូវបានចាប់ផ្តើមដោយគ្រូពេទ្យជនជាតិអូស្ត្រាលី ឈ្មោះ ហ្វ្រេដឺរិក អានតូន មេស្ម័រ (Franz Anton Mesmer) នៅសតវត្សរ៍ទី១៨ ដែលគេហៅថា "មេស្មេរីស្ម" (Mesmerism)។ ក្រោយមក គ្រូពេទ្យស្កុតលែន ឈ្មោះ ជេមស៍ ប្រេដ (James Braid) បានណែនាំពាក្យ "Hypnosis" នៅសតវត្សរ៍ទី១៩។ នៅសតវត្សរ៍ទី២០ អាប់បង្វិលស្មារតីត្រូវបានអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៀតសម្រាប់ការព្យាបាលផ្លូវចិត្ត ជាពិសេសដោយ មីលតុន អឺរិកសុន (Milton H. Erickson) ដែលជាអ្នកបង្កើតវិធីសាស្ត្រអាប់បង្វិលស្មារតីទំនើប។

ប្រភេទអាប់បង្វិលស្មារតី

អាប់បង្វិលស្មារតីអាចបែងចែកជាប្រភេទផ្សេងៗគ្នា អាស្រ័យលើវិធីសាស្ត្រ និងគោលបំណង៖

អាប់បង្វិលស្មារតីបែបប្រពៃណី៖ អ្នកធ្វើអាប់បង្វិលផ្តល់ការណែនាំដោយផ្ទាល់ និងមានស្ថានភាពជាអ្នកដឹកនាំ។
អាប់បង្វិលស្មារតីអឺរិកសុន (Ericksonian Hypnosis)៖ ប្រើភាសាប្រៀបធៀប និទានរឿង និងការណែនាំដោយប្រយោល ដើម្បីចូលទៅក្នុងចិត្តដោយមិនបង្កឱ្យមានការតស៊ូ។
អាប់បង្វិលស្មារតីដោយខ្លួនឯង (Self-Hypnosis)៖ ជាការអនុវត្តដោយខ្លួនឯង ដើម្បីឈានចូលទៅក្នុងស្ថានភាពអាប់បង្វិលស្មារតី ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹង ឬផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា។
ការធ្វើមន្តថយក្រោយ (Hypnotic Regression)៖ ជាបច្ចេកទេសពិសេសមួយដែលប្រើអាប់បង្វិលស្មារតីដើម្បីរំលឹកឡើងវិញនូវព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងអតីតកាល ដែលអាចរួមបញ្ចូលទាំងការចងចាំពីកុមារភាព ឬការគិតថាជាជីវិតមុនៗ។

ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ

ការស្រាវជ្រាវទំនើបបានបង្ហាញថា អាប់បង្វិលស្មារតីពិតជាបង្កើតឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរក្នុងសកម្មភាពខួរក្បាល ដែលអាចវាស់វែងបានដោយបច្ចេកវិទ្យាថតរូបខួរក្បាល។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃអាប់បង្វិលស្មារតី ផ្នែកខ្លះនៃខួរក្បាលដូចជា anterior cingulate cortex មានសកម្មភាពកើនឡើង ខណៈដែលការតភ្ជាប់រវាងផ្នែកដឹងខ្លួន (prefrontal cortex) និងផ្នែកទទួលខុសត្រូវចំពោះការយល់ដឹងអំពីខ្លួនឯង (posterior cingulate cortex) មានការថយចុះ។ នេះអាចពន្យល់ពីមូលហេតុដែលបុគ្គលម្នាក់ក្នុងស្ថានភាពអាប់បង្វិលស្មារតី អាចទទួលយកការណែនាំបានយ៉ាងងាយ ដោយមិនឆ្លើយតបចំពោះការវិនិច្ឆ័យរបស់ខ្លួនឯងច្រើនឡើយ។ អាប់បង្វិលស្មារតីត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយស្ថាប័នវេជ្ជសាស្ត្រជាច្រើន រួមទាំងសមាគមចិត្តវិទ្យាអាមេរិក (American Psychological Association) ជាវិធីសាស្ត្រព្យាបាលដែលមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការកាត់បន្ថយឈឺចាប់ ភាពភ័យខ្លាច និងការឈប់ជក់បារី។

កម្មវិធីនិងការប្រើប្រាស់

អាប់បង្វិលស្មារតីត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យជាច្រើន៖

វេជ្ជសាស្ត្រ និងថ្នាំធ្មេញ៖ ដើម