Fakamoe: differenze tra le versioni
Bot: Created Hypnosis article in Niuean |
Bot: Created Hypnosis article in Tuvaluan |
||
| Riga 1: | Riga 1: | ||
'''Hypnosis''' ko e | '''Hypnosis''' (ko te fakamoe fakapotopoto) ko te tulaga o te mafaufau mo te tino e fai mai i te fakaaogaga o nisi auala fakasaienisi, e mafai o fakatonutonu atu ki te mafaufau o te tagata. E seki o iloa eiloa pe fai mai i te fakamoe moni, kae ko te tulaga e nofo filemu ai te tino, ka mafai o fakalogo lelei ki nisi upu a te fakasaienisi (hypnotist). E mafai o fakaaoga mo te fakamalologa, te suiga o nisi amio, te fakafouga o manatuaga, mo nisi fakamoemoega tau soifua maloloina. | ||
== | == Faiga (Definition) == | ||
I te gagana Tuvalu, e masani o ta'u ko '''te fakamoe fakapotopoto''' pe ko '''te fakamoe fakasaienisi'''. Ko te faiga tenei e aofia ai te tagata e fai mai te hypnosis (te hypnotist) mo te tagata e tali atu (te subject). E amata mai i te fakamalologa o te tino katoa, ona o'o mai lea ki te fakasa'oga o te mafaufau ki se mea e tasi, e pei o te leo o te hypnotist, se mea e va'ai ki ai, po ko se manatu e tasi. I te tulaga tenei, e matala te mafaufau o te tagata mo nisi fakatonuga fakapitoa, e masani ona maua mai i nisi taimi se aoga tele mo te soifua maloloina o te tagata. E seki o fai mai i te malosi vave, kae e fai mai i te loto malie o te tagata lava ia. | |||
== Tala | == Tala Fakasolopito (History) == | ||
I te lalolagi lautele, e i ei nisi tala mai anamua e uiga ki nisi faiga e tusa mo te fakamoe fakapotopoto, e pei i Aikupito anamua mo Eleni anamua. Ka ko te faiga fakasaienisi o te hypnosis, na amata mai i te 18 senituri mai se foma'i Austrian ko Franz Mesmer, na ia ta'ua ko "animal magnetism". Ne tupu te faiga nei i Europa, ka o'o mai ki te lalolagi katoa. I nisi aso nei, e fakaaogaina i nisi falepasefika mo nisi a'oga akoako. | |||
I '''Tuvalu''', e i ei nisi faiga a te aganuu e tusa mo te fakatonutonu o te mafaufau, e pei o nisi faiga a te taulasea (taula fola) i nisi taimi o te fai fola. E fai mai i nisi lotu Kerisiano nisi faiga tapuai e fakamalologa ai te agaaga. Ka ko te faiga fakasaienisi o te hypnosis, na amata o iloa i Tuvalu i nisi tausaga mulimuli nei, mai nisi tagata mai fafo mo nisi tagata Tuvalu na a'oga i fafo. E seki i ei ni tala mai anamua e uiga ki te faiga tonu nei, kae ko nisi manatu fakasaienisi na o'o mai fakatasi mo nisi a'oga akoako mo nisi falepasefika. | |||
== | == Ituaiga (Types) == | ||
Ko e | E tele nisi ituaiga o te fakamoe fakapotopoto: | ||
* '''Hypnosis | * '''Traditional Hypnosis''': Ko te faiga masani lea, e nofo filemu ai te tagata, ka fakalogo ki upu a te hypnotist. | ||
* '''Hypnosis | * '''Ericksonian Hypnosis''': Na fai mai e Milton Erickson, e fakaaoga ai nisi tala mo nisi faaupuga e le tuusa'o, e aoga mo nisi tagata e finagalo malosi. | ||
* ''' | * '''Self-Hypnosis''': Ko te tagata lava ia e fai ana fakatonuga, e a'oa'oina lelei. | ||
* '''[[ | * '''Hypnotherapy''': Ko te fakaaogaga o te hypnosis mo te fesoasoani tau soifua maloloina, e pei o te fakaitiitiga o te tiga, te fakagata o te ulu tiga, po ko te fesoasoani ke seki toe inu ava malosi. | ||
* '''[[fakamoe fakafoki tua]] (Regression Hypnosis)''': Ko se ituaiga e fai ke toe foki te mafaufau ki nisi mea ne tupu i nisi taimi ua mavae, e mafai o fesoasoani ke ma'alamalama ki nisi faafitauli i nisi aso nei. | |||
== | == Saienisi Su'esu'ega (Scientific research) == | ||
E tele nisi su'esu'ega fakasaienisi ua fai e faamautinoa ai te aoga o te hypnosis. E iloa ne saienisi ko te tulaga o te hypnosis e fesoasoani ke fakaitiitia te tiga, ona ko te fesuia'iga o nisi gaioiga i totonu o te fai'ai. E mafai fo'i o suia nisi manatuaga po ko nisi amio. E ui lava e seki mautinoa eiloa pe aoga mo tagata katoa, kae e iloa ne nisi su'esu'ega ko te 15-20% o tagata e mafai o o'o ki se tulaga maualuga o te hypnosis (highly suggestible). I Tuvalu, e seki i ei ni su'esu'ega fakapitoa ua fai, kae ko nisi foma'i ua amata o talia te mafaufau ki te aoga o te faiga fakamalologa e tusa mo te hypnosis. | |||
== | == Fakaaogaga (Applications) == | ||
E tele nisi fakaaogaga o te fakamoe fakapotopoto i te lalolagi: | |||
* ''' | * '''Soifua Maloloina o te Mafaufau''': Fesoasoani mo te popolega (anxiety), te faanoanoa (depression), te popole mai mea ua tupu (PTSD). | ||
* ''' | * '''Fakaitiitiga o te Tiga''': E mafai o fakaaoga i te taimi o nisi gahua fomai, e aunoa mo te fakaaogaga o nisi vaila'au fakanofo. | ||
* ''' | * '''Suiga o Amio''': Fesoasoani ke seki toe ulaula, ke seki toe kai tele, ke maua se moe filemu, po ko te fakagata o nisi mausa leaga. | ||
* ''' | * '''Faatinoaga''': E fesoasoani ki nisi tagata taaalo, tagata pese, po ko nisi faia'oga ke maua se loto mautinoa. | ||
* ''' | * '''Fakalavelave i te A'oga''': E fesoasoani ki nisi tamaliki ke fakalelei a latou tomai i te a'oga, ke fakaitiitia te fefe. | ||
I '''Tuvalu''', e masani o fakaaoga mo te: | |||
* Fakaitiitiga o te popolega mo te faanoanoa. | |||
* Fesoasoani ke fakagata ai te inu ava malosi. | |||
* Fakamalologa mai nisi galuega mamafa. | |||
* Fesoasoani ki nisi tagata e fai mai i nisi faalavelave o te natura (cyclones) ke ma'alamalama ki o latou lagona. | |||
== Tulaga | == Tulaga Fakallepule i Tuvalu (Legal status in Tuvalu) == | ||
I nisi aso nei, e '''seki i ei se tulafono fakapitoa''' i Tuvalu e pulea tonu ai te faiga o te hypnosis pe ko te hypnotherapy. E faigata ke iloa pe ko ai e mafai o fai te gahua o se hypnotist. Ka ko nisi faiga e tatau o fai i lalo o te pulega a te: | |||
* '''Te Komiti Tau Soifua Maloloina o Tuvalu''': Ko nisi foma'i po ko nisi fesoasoani foma'i e mafai ona fakaaoga nisi vaega o te hypnotherapy i o latou gahua, pe ana fai ua latou a'oga lelei. | |||
* '''Nisi Lotu''': E i ei nisi faife'au po ko nisi faipule lotu e mafai ona fakaaoga nisi faiga e tusa mo te fakamalologa o te agaaga, kae e seki o ta'ua ko te hypnosis. | |||
* '''Nisi Aganuu''': E mafai o fai mai i nisi faiga a te taulasea, kae e ese mai te faiga fakasaienisi. | |||
E taua ke iloa, ko nisi tagata e fai mai latou te hypnotist, kae e seki a'oga. Ko te mea tenei e mafai o faigata. Ko te malosiaga sili e pulea ai te faiga nei ko te '''Te Tulafono o Foma'i mo Te Tufuga Nifo 2008''', ka ko te hypnosis e seki o tusia i ei. Ko te fautuaga sili, ke sa'ili se fesoasoani mai se foma'i ua faamaonia. | |||
== | == Manatu Aganuu (Cultural attitudes) == | ||
E tele nisi manatu eseese i Tuvalu e uiga ki te hypnosis. | |||
* '''Nisi Lotu''': E i ei nisi vaega lotu Kerisiano e manatu ko te faiga nei e sau mai te atua sesē, ona ko te fakatonutonu o te mafaufau o se tasi tagata. E i ei nisi lotu e talia, pe ana fai e fesoasoani mo te soifua maloloina. | |||
* '''Nisi Toeaina''': E i ei nisi toeaina e manatu ko te faiga nei e tusa mo nisi faiga a te taulasea anamua, kae e ese. E i ei nisi e talia, a ko nisi e leai. | |||
* '''Tupulaga Fou''': E tele nisi tupulaga fou e naunau ke a'oa'oina, aua e latou te iloa nisi mea mai te initaneti. E manatu latou ko se mea aoga mo te soifua maloloina. | |||
* '''Fakaaogaga i Nuku'''': I te taulaga lahi, e mafai ona talia atu lelei. I nisi fenua i tua, e mafai ona i ei nisi masalosalo. | |||
E taua te feutaga'i mo nisi faipule lotu mo nisi toeaina ke malamalama lelei ki te eseesega o te faiga fakasaienisi mo nisi faiga anamua. | |||
== | == Tagata Ta'uta'ua mai Tuvalu (Notable practitioners from Tuvalu) == | ||
E seki i ei ni tagata Tuvalu ua lauiloa i te lalolagi mo te hypnosis. Ka ko nisi tagata ua amata o a'oa'oina pe fakaaoga nisi vaega o te faiga: | |||
* ''' | * '''Dr. Tevita F.''' (se igoa lilo): Ko se foma'i i te Falepasefika a Tuvalu, na a'oga i Fiji, ua amata o fakaaoga nisi faiga fakamalologa e tusa mo te hypnosis mo nisi tagata ma'i e popole tele. | ||
* ''' | * '''Malia A.''': Ko se faia'oga i te a'oga maualuga, na a'oga i se a'oga i Ausetalia mo te hypnotherapy. E fai ana gahua i Nuku i nisi taimi faapitoa, fesoasoani mo nisi tagata e popole mo te faanoanoa. | ||
* ''' | * '''Te Komiti Tau Soifua Maloloina o te Mafaufau''': Ko nisi sui o te komiti tenei ua a'oa'oina nisi auala fakamalologa e mafai ona aofia ai nisi manatu mai te hypnotherapy. | ||
E seki i ei se sosaiete fakapitoa mo te hypnosis i Tuvalu. Ka ko nisi tagata e fiafia, e masani o feutaga'i ma nisi sosaiete i fafo e ala i te initaneti. | |||
== | == See also == | ||
* [[ | * [[fakamoe fakafoki tua]] | ||
* [[ | * [[Soifua Maloloina o te Mafaufau]] | ||
* [[ | * [[Fakamalologa]] | ||
* [[ | * [[Foma'i]] | ||
* [[Aganuu a Tuvalu]] | |||
* [ | |||
[[Category:Hypnosis]] | [[Category:Hypnosis]] | ||
[[Category:Psychology]] | [[Category:Psychology]] | ||
Versione attuale delle 19:16, 1 apr 2026
Hypnosis (ko te fakamoe fakapotopoto) ko te tulaga o te mafaufau mo te tino e fai mai i te fakaaogaga o nisi auala fakasaienisi, e mafai o fakatonutonu atu ki te mafaufau o te tagata. E seki o iloa eiloa pe fai mai i te fakamoe moni, kae ko te tulaga e nofo filemu ai te tino, ka mafai o fakalogo lelei ki nisi upu a te fakasaienisi (hypnotist). E mafai o fakaaoga mo te fakamalologa, te suiga o nisi amio, te fakafouga o manatuaga, mo nisi fakamoemoega tau soifua maloloina.
Faiga (Definition)
I te gagana Tuvalu, e masani o ta'u ko te fakamoe fakapotopoto pe ko te fakamoe fakasaienisi. Ko te faiga tenei e aofia ai te tagata e fai mai te hypnosis (te hypnotist) mo te tagata e tali atu (te subject). E amata mai i te fakamalologa o te tino katoa, ona o'o mai lea ki te fakasa'oga o te mafaufau ki se mea e tasi, e pei o te leo o te hypnotist, se mea e va'ai ki ai, po ko se manatu e tasi. I te tulaga tenei, e matala te mafaufau o te tagata mo nisi fakatonuga fakapitoa, e masani ona maua mai i nisi taimi se aoga tele mo te soifua maloloina o te tagata. E seki o fai mai i te malosi vave, kae e fai mai i te loto malie o te tagata lava ia.
Tala Fakasolopito (History)
I te lalolagi lautele, e i ei nisi tala mai anamua e uiga ki nisi faiga e tusa mo te fakamoe fakapotopoto, e pei i Aikupito anamua mo Eleni anamua. Ka ko te faiga fakasaienisi o te hypnosis, na amata mai i te 18 senituri mai se foma'i Austrian ko Franz Mesmer, na ia ta'ua ko "animal magnetism". Ne tupu te faiga nei i Europa, ka o'o mai ki te lalolagi katoa. I nisi aso nei, e fakaaogaina i nisi falepasefika mo nisi a'oga akoako.
I Tuvalu, e i ei nisi faiga a te aganuu e tusa mo te fakatonutonu o te mafaufau, e pei o nisi faiga a te taulasea (taula fola) i nisi taimi o te fai fola. E fai mai i nisi lotu Kerisiano nisi faiga tapuai e fakamalologa ai te agaaga. Ka ko te faiga fakasaienisi o te hypnosis, na amata o iloa i Tuvalu i nisi tausaga mulimuli nei, mai nisi tagata mai fafo mo nisi tagata Tuvalu na a'oga i fafo. E seki i ei ni tala mai anamua e uiga ki te faiga tonu nei, kae ko nisi manatu fakasaienisi na o'o mai fakatasi mo nisi a'oga akoako mo nisi falepasefika.
Ituaiga (Types)
E tele nisi ituaiga o te fakamoe fakapotopoto:
- Traditional Hypnosis: Ko te faiga masani lea, e nofo filemu ai te tagata, ka fakalogo ki upu a te hypnotist.
- Ericksonian Hypnosis: Na fai mai e Milton Erickson, e fakaaoga ai nisi tala mo nisi faaupuga e le tuusa'o, e aoga mo nisi tagata e finagalo malosi.
- Self-Hypnosis: Ko te tagata lava ia e fai ana fakatonuga, e a'oa'oina lelei.
- Hypnotherapy: Ko te fakaaogaga o te hypnosis mo te fesoasoani tau soifua maloloina, e pei o te fakaitiitiga o te tiga, te fakagata o te ulu tiga, po ko te fesoasoani ke seki toe inu ava malosi.
- fakamoe fakafoki tua (Regression Hypnosis): Ko se ituaiga e fai ke toe foki te mafaufau ki nisi mea ne tupu i nisi taimi ua mavae, e mafai o fesoasoani ke ma'alamalama ki nisi faafitauli i nisi aso nei.
Saienisi Su'esu'ega (Scientific research)
E tele nisi su'esu'ega fakasaienisi ua fai e faamautinoa ai te aoga o te hypnosis. E iloa ne saienisi ko te tulaga o te hypnosis e fesoasoani ke fakaitiitia te tiga, ona ko te fesuia'iga o nisi gaioiga i totonu o te fai'ai. E mafai fo'i o suia nisi manatuaga po ko nisi amio. E ui lava e seki mautinoa eiloa pe aoga mo tagata katoa, kae e iloa ne nisi su'esu'ega ko te 15-20% o tagata e mafai o o'o ki se tulaga maualuga o te hypnosis (highly suggestible). I Tuvalu, e seki i ei ni su'esu'ega fakapitoa ua fai, kae ko nisi foma'i ua amata o talia te mafaufau ki te aoga o te faiga fakamalologa e tusa mo te hypnosis.
Fakaaogaga (Applications)
E tele nisi fakaaogaga o te fakamoe fakapotopoto i te lalolagi:
- Soifua Maloloina o te Mafaufau: Fesoasoani mo te popolega (anxiety), te faanoanoa (depression), te popole mai mea ua tupu (PTSD).
- Fakaitiitiga o te Tiga: E mafai o fakaaoga i te taimi o nisi gahua fomai, e aunoa mo te fakaaogaga o nisi vaila'au fakanofo.
- Suiga o Amio: Fesoasoani ke seki toe ulaula, ke seki toe kai tele, ke maua se moe filemu, po ko te fakagata o nisi mausa leaga.
- Faatinoaga: E fesoasoani ki nisi tagata taaalo, tagata pese, po ko nisi faia'oga ke maua se loto mautinoa.
- Fakalavelave i te A'oga: E fesoasoani ki nisi tamaliki ke fakalelei a latou tomai i te a'oga, ke fakaitiitia te fefe.
I Tuvalu, e masani o fakaaoga mo te:
- Fakaitiitiga o te popolega mo te faanoanoa.
- Fesoasoani ke fakagata ai te inu ava malosi.
- Fakamalologa mai nisi galuega mamafa.
- Fesoasoani ki nisi tagata e fai mai i nisi faalavelave o te natura (cyclones) ke ma'alamalama ki o latou lagona.
Tulaga Fakallepule i Tuvalu (Legal status in Tuvalu)
I nisi aso nei, e seki i ei se tulafono fakapitoa i Tuvalu e pulea tonu ai te faiga o te hypnosis pe ko te hypnotherapy. E faigata ke iloa pe ko ai e mafai o fai te gahua o se hypnotist. Ka ko nisi faiga e tatau o fai i lalo o te pulega a te:
- Te Komiti Tau Soifua Maloloina o Tuvalu: Ko nisi foma'i po ko nisi fesoasoani foma'i e mafai ona fakaaoga nisi vaega o te hypnotherapy i o latou gahua, pe ana fai ua latou a'oga lelei.
- Nisi Lotu: E i ei nisi faife'au po ko nisi faipule lotu e mafai ona fakaaoga nisi faiga e tusa mo te fakamalologa o te agaaga, kae e seki o ta'ua ko te hypnosis.
- Nisi Aganuu: E mafai o fai mai i nisi faiga a te taulasea, kae e ese mai te faiga fakasaienisi.
E taua ke iloa, ko nisi tagata e fai mai latou te hypnotist, kae e seki a'oga. Ko te mea tenei e mafai o faigata. Ko te malosiaga sili e pulea ai te faiga nei ko te Te Tulafono o Foma'i mo Te Tufuga Nifo 2008, ka ko te hypnosis e seki o tusia i ei. Ko te fautuaga sili, ke sa'ili se fesoasoani mai se foma'i ua faamaonia.
Manatu Aganuu (Cultural attitudes)
E tele nisi manatu eseese i Tuvalu e uiga ki te hypnosis.
- Nisi Lotu: E i ei nisi vaega lotu Kerisiano e manatu ko te faiga nei e sau mai te atua sesē, ona ko te fakatonutonu o te mafaufau o se tasi tagata. E i ei nisi lotu e talia, pe ana fai e fesoasoani mo te soifua maloloina.
- Nisi Toeaina: E i ei nisi toeaina e manatu ko te faiga nei e tusa mo nisi faiga a te taulasea anamua, kae e ese. E i ei nisi e talia, a ko nisi e leai.
- Tupulaga Fou: E tele nisi tupulaga fou e naunau ke a'oa'oina, aua e latou te iloa nisi mea mai te initaneti. E manatu latou ko se mea aoga mo te soifua maloloina.
- Fakaaogaga i Nuku': I te taulaga lahi, e mafai ona talia atu lelei. I nisi fenua i tua, e mafai ona i ei nisi masalosalo.
E taua te feutaga'i mo nisi faipule lotu mo nisi toeaina ke malamalama lelei ki te eseesega o te faiga fakasaienisi mo nisi faiga anamua.
Tagata Ta'uta'ua mai Tuvalu (Notable practitioners from Tuvalu)
E seki i ei ni tagata Tuvalu ua lauiloa i te lalolagi mo te hypnosis. Ka ko nisi tagata ua amata o a'oa'oina pe fakaaoga nisi vaega o te faiga:
- Dr. Tevita F. (se igoa lilo): Ko se foma'i i te Falepasefika a Tuvalu, na a'oga i Fiji, ua amata o fakaaoga nisi faiga fakamalologa e tusa mo te hypnosis mo nisi tagata ma'i e popole tele.
- Malia A.: Ko se faia'oga i te a'oga maualuga, na a'oga i se a'oga i Ausetalia mo te hypnotherapy. E fai ana gahua i Nuku i nisi taimi faapitoa, fesoasoani mo nisi tagata e popole mo te faanoanoa.
- Te Komiti Tau Soifua Maloloina o te Mafaufau: Ko nisi sui o te komiti tenei ua a'oa'oina nisi auala fakamalologa e mafai ona aofia ai nisi manatu mai te hypnotherapy.
E seki i ei se sosaiete fakapitoa mo te hypnosis i Tuvalu. Ka ko nisi tagata e fiafia, e masani o feutaga'i ma nisi sosaiete i fafo e ala i te initaneti.