Гипноз: differenze tra le versioni

← Differenza precedente Differenza successiva →

Versione delle 05:44, 1 apr 2026

Гипноз (боронғо грек телендәң ὕπνος — «йоҡо») — үҙенә-үҙе йәки гипнотизер ярҙамы менән индерелгән үҙгәреүсән аң күренеше, йәғни трансы хәле. Был хәлдә кешенең төйөклөгө бер нәмәгә йүнәлтелә, тәьҫир итеүсәнлек арта, ә эске тәнйәт (аутосуггестия) мөмкинлеге көсәйә. Гипноз психотерапияла, медицинала, психологияла ҡулланыла, шулай уҡ фәнни тикшереүҙәр объекты булып тора.

Аныҡлама

Гипноз — был табиғи психофизиологик хәл, ул кешенең аңының сикләнгән дәүерендә барлыҡҡа килә һәм тәьҫир итеүсәнлек (суггестия) мөмкинлегенә нигеҙләнә. Гипноз аҫтындағы кеше (гипнотик) үҙенә йәки тышҡы гипнотизер тарафынан тәьҫир ителгән образдарҙы, тәҡдимдәрҙе асыҡ күрә һәм тойо ала, әммә шул уҡ ваҡытта ҡулланыуҙан тыш ҡалған мәғлүмәттәрҙе игнорлай. Гипноздың төп өлөшө — был фокусланған төйөклөк һәм тәнйәткә асыҡлыҡ хәле. Гипноздың физиологик нигеҙе — миҙәңдең ҡайһы бер өлөштәрендәге ҡыҙыуһыҙлыҡ һәм башҡаларының активлығын арттырыу, был электроэнцефалограммала (ЭЭГ) күрһәтелә.

Тарихы

Гипноз кеүек күренештәр борон-борондан бирле белелеп килә. Боронғо Мысыр, Греция, Һиндостанда «йоҡо манараларында» дәвалау, рухи практикалар осрай. Фәндә гипноз терминын 1843 йылда шотланд табибы Джеймс Брәйд индерә. Ул был күренеште неврологик һыҙат тип иҫәпләп, грек телендәге «йоҡо» һүҙенән атаған.

Рәсәйҙә гипнозҡа ғына түгел, ә тәнйәткә (суггестия) ғилми йүнәлеш XIX быуат аҙағында барлыҡҡа килә. Иң билдәле эшмәкәрҙәрҙең береһе — невропатолог В. М. Бехтерев. Ул коллектив тәнйәтте, гипноздың дәүләт хәленә тәьҫирен өйрәнә. Совет осоронда гипноз К. И. Платонов, А. М. Свядощ, В. Е. Рожнов кеүек галимдәр тарафынан актив өйрәнелә һәм психотерапияла ҡулланыла.

Башҡортостанда гипноз практикаһы XX быуат уртаһынан үҫешә башлай. Республиканың психиатрия диспансерҙарында, неврология бүлексәләрендә гипноз ысулы белән дәвалау ҡулланыла. Өфөләге Башҡорт дәүләт медицина университетында (БДМУ) психиатрия һәм наркология кафедраларында гипноз буйынса уҡытыу алып барыла. Шулай уҡ республикала халыҡ медицинаһында да («өйрәтеү», «күңел һаллыу» кеүек практикалар) гипноз элементтары бар.

Төрҙәре

Гипноз бер нисә төргә бүленә:

Классик (директив) гипноз — гипнотизерҙың асыҡ боероуҙар, командалар биреүе менән бара.
Эриксон гипнозы — Милтон Эриксон исеме менән бәйле, йомшаҡ, әйләндерә һөйләү, метафоралар ҡулланыу менән айырыла. Рәсәйҙә бик таралған.
Регрессив гипноз — үткәнге хәтирәләргә, мөмкин, бала сағындағы тәьҫирле ваҡиғаларға ҡайтыу өсөн ҡулланыла. Был юл менән Регрессив гипноз тураһында тулыраҡ уҡығыҙ.
Аутотренинг (аутосуггестия) — үҙен-үҙе тәнйәт итеү, йыш ҡына гипнозға әҙерләү сараһы буларак ҡулланыла.
Фракцион гипноз — бер нисә тапҡыр ҡыҫҡа гипноз сеанстары үткәреү, был тәнйәткә асыҡлыҡты арттыра.

Фәни тикшереүҙәр

Гипноз хәҙерге заман фәнендә нейрофизиология һәм психология күҙлегенән тикшерелә. Функциональ магнитно-резонанслы томография (фМРТ) ярҙамында гипноз аҫтында миҙәңдең эшләүендә үҙгәрештәр күҙәтелә: алғы сингот кораһы (anterior cingulate cortex) һәм префронталь ҡырҡа (prefrontal cortex) активлығы кимей, ә төйөклөк һәм образдар менән бәйле өлкәләр көсәйә. Был кешенең тәьҫир итеүсәнлеге ниндәй нейрон механизмдарға нигеҙләнгәнлеген аңлатырға ярҙам итә.

Рәсәйҙә гипноз буйынса фәни эштәр психиатрия, психотерапия һәм клиник психология өлкәһендә алып барыла. Мәҫәлән, Мәскәүләге Сербский исемендәге психиатрия фәни-тикшереү үҙәгендә гипноздың төрлө авырлыҡтағы психологик буынмауҙарҙы дәвалауҙағы урыны өйрәнелә. Башҡортостанда БДМУ-ның психиатрия кафедраһында гипноз аша аңсызлыҡтың ресурстарын мобилизациялау мөмкинлектәре тикшерелеп килә.

Ҡулланылышы

Гипноз күп төрлө өлкәләрҙә ҡулланыла:

Медицина психиатрияһы — невроздар, фобиялар, стресс-буынмауҙар, иркенләп тәмәке тартыуҙы ташлау, ашау буынмауҙары (анорексия, булимия) дәвалау.
Клиник психология — психотравмаларҙы эшкәртеү, үҙ-үҙен тоюҙы күтәреү.
Соматик медицина — ауырғансы дәвалау (гипноаналгезия), дерматоздар, бронхиаль астма өлгөләрен еңеләйтеү.
Спорт — спортсыларҙың психологик әҙерлекен күтәреү, нәтижәгә инандырыу.
Педагогика — уҡыу процессына төйөклөктө арттырыу (йыш ҡына аутотренинг формаһында).

Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда хоҡуки статусы

Рәсәй Федерацияһында гипноз, әйтәсәң, медицина эшмәкәрлеге булараҡ, «Тәүлеккә тиклем психиатрия ярҙамы һәм психиатрия экспертизаһы тураһында»ғы Федераль закон һәм «Дәүләт табиптар эшмәкәрлеге тураһында»ғы закондар менән тәртипкә һалына. Гипноз ярҙамы менән дәвалауҙы тик юғары белемле, психиатрия йәки психотерапия буйынса квалификацияһы булган табиптар (психотерапевттар, психиатртар) күрһәтә ала.

Башҡортостан Республикаһында ла был нормалар ғәмәлдә. Гипноз сеансы үткәреү өсөн лицензиялашҡан медицина учреждениеһы (поликлиника, диспансер, һаулыҡ саҡырыу үҙәге) булырға тейеш. Шулай уҡ психологтар, гипноз курстарын тамамлаған шәхестәр, әммә медицина белеме булмаған кешеләрҙең гипноз ярҙамы менән дәвалау алып барыуы хоҡуҡһыҙ һәм административ яуаплылыҡ төрөнә тартыла.

Мәҙәни ҡараштар

Башҡорт халҡының традицион мәҙәниәтендә гипнозға оҡшаш күренештәр «бағышсы», «сәйәхәтсе» кеүек шәхестәрҙең эшмәкәрлеге менән бәйле. Йыш ҡына был әүлиә йәки рухи остаз тип иҫәпләнгән кешеләрҙең һүҙе, әфсүнләүе көслө психологик тәьҫир итеүсәнлеккә эйә булған. Хәҙерге заманда Башҡортостанда гипнозға ҡарата ике яҡлы ҡараш бар: бер өлөшө уны фәнни дәвалау ысулы тип таный, икенсе өлөшө — ышанмай йәки дини сәбәптәр арҡаһында (исламда сихерҙән һаҡланыу) ҡаршы тора.

Рәсәйҙә, шулай уҡ республикабыҙҙа, гипноз телевизион шоуларҙа, эстрада башҡарыуҙарында киң таралған, әммә был күренеш һөҙөмтәләре асыҡ түгел. Шуға күрә һаҡлыҡ сараларын ҡулланып, гипнозға мөнәсәбәт фәни-практик нигеҙгә эйә булырға тейеш.

Рәсәйҙән һәм Башҡортостандан билдәле практиктар

Владимир Леви — танылған психотерапевт, яҙыусы, уның «Искусство быть собой» кеүек китаптарында гипноз элементтары ҡулланыла.
Андрей Ракицкий — психотерапевт, гипноз буйынса белем биреүсе, Рәсәйҙә эриксон гипнозы менән шөғөлләнеүсе.
Башҡортостандан: Рамил Әхмәтов — Өфөләге психотерапевт, клиник психолог, республика психиатрия хеҙмәтендә ойоштороусыларҙың береһе, гипноз ысулдарын клиникала ҡуллана.
Башҡортостандан: Гүзәл Сәләмова — медицин психологы, Башҡортостандың төрлө ҡалаларында гипнотерапия буйынса семинарҙар үткәрә, стресс менән көрәшә.
Михаил Гончаров (Мәскәү) — гипнотерапевт, телевизион проекттарҙың эксперты, Рәсәйҙә гипноз буйынса популярлаштырыусыларҙың береһе.

Шулай уҡ ҡарағыҙ

Категория:Гипноз Категория:Психология

@@ Riga 1: / Riga 1: @@
-'''Гипноз''' (желтойн маттара: ὕπνος — «йоьхь») — цхьаьна кепара дика хьаькъна психофизиологин хӀоттам, цуо кхуьу цхьаьна кепара психологин техникийн гӀоьнца, цуо гойту ларйинарг а, гипнотизёр а йукъахь йолу дика хьаькъна йукъаметтиг. Гипнозан хенахь ларйинарго йоккха концентраци йолуш йолу хӀуманашна тӀе, суггестин (вовшахтосуьйтуш йолу) дешнашна тӀе, цуо гойту меттагишна а, физикин а реакцеш, цхьаьна хенан йукъахь чӀогӀа релаксаци а, йукъара чоьхьара концентраци а йолуш. Гипноз лелайо медицинехь, психологин консультацешкахь, спортехь, аьлча а цуо гӀо до дезанаш дӀадаккха, стрессех лаьцна, некъаш хийца, аьтту беш болу психологин хӀоттам кхолла.
+'''Гипноз''' (боронғо грек телендәң ὕπνος — «йоҡо») — үҙенә-үҙе йәки гипнотизер ярҙамы менән индерелгән үҙгәреүсән аң күренеше, йәғни трансы хәле. Был хәлдә кешенең төйөклөгө бер нәмәгә йүнәлтелә, тәьҫир итеүсәнлек арта, ә эске тәнйәт (аутосуггестия) мөмкинлеге көсәйә. Гипноз психотерапияла, медицинала, психологияла ҡулланыла, шулай уҡ фәнни тикшереүҙәр объекты булып тора.
-== ДӀаяздар ==
+== Аныҡлама ==
-Гипноз — иза психофизиологин хӀатӀам бу, цуо кхуьу дика хьаькъна суггести а, концентраци а йолуш йолу цхьаьна кепара хьесапийн гӀоьнца. И хӀатӀам чӀогӀа релаксацин а, чоьхьара йозаллин а, гипнотизёран дешнашна тӀе йоккха дӀа аьтту болу хьаькъаллин а бахьнехь кхуьу. Гипнозан хенахь ларйинарган хааран кӀоргалла хийцалуш йац, амма цуьнан сацам баран гӀирс хийцало, цуо суггестин тӀегӀа чӀагӀйо. Классикан гипнозехь ларйинарго '''гипнотикан трансан''' кӀоргаллашка кхачало, цигахь цуьнан йукъара хаар дика хьаькъа ду, амма вовшахтосуьйтуш йолу дешнашна тӀе чӀогӀа реакци ло.
+Гипноз — был табиғи психофизиологик хәл, ул кешенең аңының сикләнгән дәүерендә барлыҡҡа килә һәм тәьҫир итеүсәнлек (суггестия) мөмкинлегенә нигеҙләнә. Гипноз аҫтындағы кеше (гипнотик) үҙенә йәки тышҡы гипнотизер тарафынан тәьҫир ителгән образдарҙы, тәҡдимдәрҙе асыҡ күрә һәм тойо ала, әммә шул уҡ ваҡытта ҡулланыуҙан тыш ҡалған мәғлүмәттәрҙе игнорлай. Гипноздың төп өлөшө — был фокусланған төйөклөк һәм тәнйәткә асыҡлыҡ хәле. Гипноздың физиологик нигеҙе — миҙәңдең ҡайһы бер өлөштәрендәге ҡыҙыуһыҙлыҡ һәм башҡаларының активлығын арттырыу, был электроэнцефалограммала (ЭЭГ) күрһәтелә.
-== Истори ==
+== Тарихы ==
-=== Дуьненан истори ===
+Гипноз кеүек күренештәр борон-борондан бирле белелеп килә. Боронғо Мысыр, Греция, Һиндостанда «йоҡо манараларында» дәвалау, рухи практикалар осрай. Фәндә гипноз терминын 1843 йылда шотланд табибы Джеймс Брәйд индерә. Ул был күренеште неврологик һыҙат тип иҫәпләп, грек телендәге «йоҡо» һүҙенән атаған.
-Гипнозан кепанаш лелийна шира заманахь дуьйна, шира мисархойн, инкойн, грекийн, риман лордашна а, элпашна а чохь. Амма цуьнан Ӏилманан кеп кхоьллина XVIII—XIX бӀешерашкаха. Французийн лор '''Франц Антон Месмер''' (1734—1815) кхоьллина «магнетизман» теори, цуо билгалдоккхура цхьаьна кепара «планетин Ӏаткъам» адам тӀе. Цул тӀаьхьа, XIX бӀешеран чаккхенгахь, французийн невропатолог '''Жан-Мартен Шарко''' гипноз лелийна истерин эмчийн хьесапаш санна. Цуьнан белхашна тӀехь '''Пьер Жане''' а, '''Зигмунд Фрейд''' а болх бира, цхьаьна хан яллалц Фрейд гипноз лелийна неврозан терапи хӀиттош.
-=== Российн а, Нохчийчоьнан а истори ===
+Рәсәйҙә гипнозҡа ғына түгел, ә тәнйәткә (суггестия) ғилми йүнәлеш XIX быуат аҙағында барлыҡҡа килә. Иң билдәле эшмәкәрҙәрҙең береһе — невропатолог В. М. Бехтерев. Ул коллектив тәнйәтте, гипноздың дәүләт хәленә тәьҫирен өйрәнә. Совет осоронда гипноз К. И. Платонов, А. М. Свядощ, В. Е. Рожнов кеүек галимдәр тарафынан актив өйрәнелә һәм психотерапияла ҡулланыла.
-Россехь гипнозан Ӏилма кхиар хилира XIX бӀешеран чаккхенгахь. Петарбухан а, Москохан а лорхой болхбира цхьаьна кепара психотерапевтикин методикаш кхолла. Нохчийчохь гипнозан практика кхечира XX бӀешеран шолгӀачу декъехь, психологин а, психиатрин а Ӏилма кхиарца цхьаьна. Советийн заманахь гипноз лелайора медицинехь цхьаьна хьесап санна, цуьнан тӀе лелабора чӀогӀа контролехь. Нохчийн мотт буьйцу нахана гипнозан гӀо дина психологин травмаш дӀадаккха, цуо гӀо дира дов а, стрессех а лаьцна. ХӀинца а Нохчийчохь гипноз лелайо цхьаьна эмчашна а, психологашна а, психотерапевташна а.
-== Кепаш ==
+Башҡортостанда гипноз практикаһы XX быуат уртаһынан үҫешә башлай. Республиканың психиатрия диспансерҙарында, неврология бүлексәләрендә гипноз ысулы белән дәвалау ҡулланыла. Өфөләге Башҡорт дәүләт медицина университетында (БДМУ) психиатрия һәм наркология кафедраларында гипноз буйынса уҡытыу алып барыла. Шулай уҡ республикала халыҡ медицинаһында да («өйрәтеү», «күңел һаллыу» кеүек практикалар) гипноз элементтары бар.
-Гипнозан дукха кепаш йу, уьш йиста йеха терахьийн а, техникийн а бахьнехь.
-* '''Классикан (директивни) гипноз''' — иза гипнотизёран чӀогӀа вовшахтосуьйтуш йолу дешнийн гӀоьнца кхуьу. Ларйинарган тӀехь йоккха Ӏаткъам йолуш бу и кеп.
+== Төрҙәре ==
-* '''Эриксонан гипноз''' — америкин психиатр '''Милтон Эриксон''' кхоьллина, иза чӀогӀа йовзийна а, метафораш а, дийцарш а лелош йу. Нохчийн мотт буьйцу нахана и кеп чӀогӀа йовзу, аьлча а цуо ларйинарган менталан кепан а, культурин а хьолашна кийчахь болало.
+Гипноз бер нисә төргә бүленә:
-* '''Регрессин гипноз''' — иза лелайо ларйинарган дахаран хьалхалера дӀадаьхьна хиламаш тӀаьхьарг йоккхуш. Нохчийн мотт буьйцу нахана иза лелайо психологин травмаш дӀадаккхархьама. Цуьнга кӀезиг хаьржира [[Регрессин гипноз]].
+* '''Классик (директив) гипноз''' — гипнотизерҙың асыҡ боероуҙар, командалар биреүе менән бара.
-* '''Аутогенни тренировка''' — иза ларйинарго цхьаьна хан йолуш лелайо, цуо гӀо до цхьаьна хан йолуш релаксаци йан а, вовшахтосуьйтуш йолу дешнаш деш а.
+* '''Эриксон гипнозы''' — Милтон Эриксон исеме менән бәйле, йомшаҡ, әйләндерә һөйләү, метафоралар ҡулланыу менән айырыла. Рәсәйҙә бик таралған.
+* '''Регрессив гипноз''' — үткәнге хәтирәләргә, мөмкин, бала сағындағы тәьҫирле ваҡиғаларға ҡайтыу өсөн ҡулланыла. Был юл менән [[Регрессив гипноз]] тураһында тулыраҡ уҡығыҙ.
+* '''Аутотренинг (аутосуггестия)''' — үҙен-үҙе тәнйәт итеү, йыш ҡына гипнозға әҙерләү сараһы буларак ҡулланыла.
+* '''Фракцион гипноз''' — бер нисә тапҡыр ҡыҫҡа гипноз сеанстары үткәреү, был тәнйәткә асыҡлыҡты арттыра.
-== Ӏилманан талламаш ==
+== Фәни тикшереүҙәр ==
-Дуьненахь а, Российн Федерацехь а гипноз таллайо нейрофизиологин а, психологин а Ӏилманийн гӀоьнца. Российн Ӏилманчаша, масала, '''Павлов Иван Петровичан''' болх беш, гипноз билгалбоккху санна цхьаьна кепара цхьаьна хан йолуш хьаькъаллин хӀоттам, цуо гойту лакхара нерван гӀирсан цхьаьна хан йолуш процессаш. ХӀинца нейрофизиологаша мозган гӀирс (масала, fMRI) лелайо гипнозан хенахь мозган гӀирсаш хийцайалар тарйеш. Талламаш гойту, гипнозан хенахь мозган кӀеда кӀорге хийцало, цуо гойту чӀогӀа концентраци а, релаксаци а йолуш хӀоттам.
+Гипноз хәҙерге заман фәнендә нейрофизиология һәм психология күҙлегенән тикшерелә. Функциональ магнитно-резонанслы томография (фМРТ) ярҙамында гипноз аҫтында миҙәңдең эшләүендә үҙгәрештәр күҙәтелә: алғы сингот кораһы (anterior cingulate cortex) һәм префронталь ҡырҡа (prefrontal cortex) активлығы кимей, ә төйөклөк һәм образдар менән бәйле өлкәләр көсәйә. Был кешенең тәьҫир итеүсәнлеге ниндәй нейрон механизмдарға нигеҙләнгәнлеген аңлатырға ярҙам итә.
-Россехь гипноз таллайо Москохан пачхьалкхан университетан, Петарбухан университетан, Российн ӀАМН психологин а, психиатрин а институташкахь. Нохчийн Республикехь цхьаьна талламаш ду психологин факультетехь Нохчийн пачхьалкхан университетехь, цигахь талламо йо психологин хьесапийн эффективность, цхьаьна хьесапаш йу гипнозан элементаш.
+Рәсәйҙә гипноз буйынса фәни эштәр психиатрия, психотерапия һәм клиник психология өлкәһендә алып барыла. Мәҫәлән, Мәскәүләге Сербский исемендәге психиатрия фәни-тикшереү үҙәгендә гипноздың төрлө авырлыҡтағы психологик буынмауҙарҙы дәвалауҙағы урыны өйрәнелә. Башҡортостанда БДМУ-ның психиатрия кафедраһында гипноз аша аңсызлыҡтың ресурстарын мобилизациялау мөмкинлектәре тикшерелеп килә.
-== Леладар ==
+== Ҡулланылышы ==
-Гипноз лелайо дукха агӀонашкахь:
+Гипноз күп төрлө өлкәләрҙә ҡулланыла:
+* '''Медицина психиатрияһы''' — невроздар, фобиялар, стресс-буынмауҙар, иркенләп тәмәке тартыуҙы ташлау, ашау буынмауҙары (анорексия, булимия) дәвалау.
+* '''Клиник психология''' — психотравмаларҙы эшкәртеү, үҙ-үҙен тоюҙы күтәреү.
+* '''Соматик медицина''' — ауырғансы дәвалау (гипноаналгезия), дерматоздар, бронхиаль астма өлгөләрен еңеләйтеү.
+* '''Спорт''' — спортсыларҙың психологик әҙерлекен күтәреү, нәтижәгә инандырыу.
+* '''Педагогика''' — уҡыу процессына төйөклөктө арттырыу (йыш ҡына аутотренинг формаһында).
-* '''Медицина а, психотерапи а''': депресси дӀадаккхар, фобийш, стрессех лаьцна, сиха дӀабохку наркотикийн а, алкоголийн а лелар, сихаллин некъаш хийца (масала, таро йац дӀабохку).
+== Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда хоҡуки статусы ==
-* '''Спорт''': спортхойн психологин хӀоттам кечдар, концентраци йаккхар, кӀела кӀоргалла латтор.
+Рәсәй Федерацияһында гипноз, әйтәсәң, медицина эшмәкәрлеге булараҡ, «Тәүлеккә тиклем психиатрия ярҙамы һәм психиатрия экспертизаһы тураһында»ғы Федераль закон һәм «Дәүләт табиптар эшмәкәрлеге тураһында»ғы закондар менән тәртипкә һалына. Гипноз ярҙамы менән дәвалауҙы тик юғары белемле, психиатрия йәки психотерапия буйынса квалификацияһы булган табиптар (психотерапевттар, психиатртар) күрһәтә ала.
-* '''Образовани''': йоза дика хилар, экзаменашна хьалхара стрессех лаьцна.
-* '''Йукъараллин болам''': сцена тӀехь лелар, публикин дешнаш деш.
-Нохчийчохь гипнозан леладар чӀогӀа йекъа медицинан а, психологин а гӀоьнца. Грозничохь йолу Республикин клиникин больницашкахь а, психологин центрашкахь а гипноз лелайо психотерапевташ цхьаьна хьесап санна.
+Башҡортостан Республикаһында ла был нормалар ғәмәлдә. Гипноз сеансы үткәреү өсөн лицензиялашҡан медицина учреждениеһы (поликлиника, диспансер, һаулыҡ саҡырыу үҙәге) булырға тейеш. Шулай уҡ психологтар, гипноз курстарын тамамлаған шәхестәр, әммә медицина белеме булмаған кешеләрҙең гипноз ярҙамы менән дәвалау алып барыуы хоҡуҡһыҙ һәм административ яуаплылыҡ төрөнә тартыла.
-== Российн Федерацехь а, Нохчийн Республикехь а юридически статус ==
+== Мәҙәни ҡараштар ==
-Российн Федерацехь гипноз лелош йу медицинан а, психологин а гӀо луш, цуьнан лелор чӀогӀа регулийла йу законца. Гипноз лелайо сертификаци йина лорхой-психотерапевташ а, психологаш а. '''Российн Федерацин законо «Декхарш луш йолу медицинин гӀо латторехь»''' гипноз билгалйоккху санна цхьаьна кепара психотерапевтикин методика. Цундела, цуьнан лелорхочуьнга йоза йиш йац, сертификат а, лицензи а йиш йац.
+Башҡорт халҡының традицион мәҙәниәтендә гипнозға оҡшаш күренештәр «бағышсы», «сәйәхәтсе» кеүек шәхестәрҙең эшмәкәрлеге менән бәйле. Йыш ҡына был әүлиә йәки рухи остаз тип иҫәпләнгән кешеләрҙең һүҙе, әфсүнләүе көслө психологик тәьҫир итеүсәнлеккә эйә булған. Хәҙерге заманда Башҡортостанда гипнозға ҡарата ике яҡлы ҡараш бар: бер өлөшө уны фәнни дәвалау ысулы тип таный, икенсе өлөшө — ышанмай йәки дини сәбәптәр арҡаһында (исламда сихерҙән һаҡланыу) ҡаршы тора.
-Нохчийн Республикехь а иштта цхьаьна правилаш йу. Гипноз лело тарло цхьаьна медицинан учрежденешкахь, лицензи йина болу. Йукъараллин меттигашкахь, масала семинарашкахь йа тренингашкахь, гипноз лелор тарло, амма иза медицинан гӀо йац, цундела иза рекламировать йац санна эмчийн гӀо. Нохчийн Республикин Лакхара судехь а, прокуратурехь а гипноз лелайо криминалистикехь, амма иза чӀогӀа кӀезиг хьолехь.
+Рәсәйҙә, шулай уҡ республикабыҙҙа, гипноз телевизион шоуларҙа, эстрада башҡарыуҙарында киң таралған, әммә был күренеш һөҙөмтәләре асыҡ түгел. Шуға күрә һаҡлыҡ сараларын ҡулланып, гипнозға мөнәсәбәт фәни-практик нигеҙгә эйә булырға тейеш.
-== Культурин агӀо ==
+== Рәсәйҙән һәм Башҡортостандан билдәле практиктар ==
-Нохчийн йукъараллехь гипнозан тӀе кхаьчна меттанийн а, динан а агӀо. Исламехь суггести а, гипноз а лело тарло, амма цхьаьна хьесапаш исламан догматашца йоьвзуш йац. Нохчийн йукъараллехь психологин гӀо дика кхетадо, амма гипнозан тӀе кхаьчна са а йу, аьлча а цуьнан тӀехь йу мистикин нийса йац аьлла кхетам. Цхьаьна наха гипноз йовзу санна цхьаьна кепара Ӏилманан гӀирс, цуо гӀо до дезанаш дӀадаккха, цхьаьна нахана иза йовзу санна цхьаьна кепара йоца хӀума.
+* '''Владимир Леви''' — танылған психотерапевт, яҙыусы, уның «Искусство быть собой» кеүек китаптарында гипноз элементтары ҡулланыла.
+* '''Андрей Ракицкий''' — психотерапевт, гипноз буйынса белем биреүсе, Рәсәйҙә эриксон гипнозы менән шөғөлләнеүсе.
+* '''Башҡортостандан: Рамил Әхмәтов''' — Өфөләге психотерапевт, клиник психолог, республика психиатрия хеҙмәтендә ойоштороусыларҙың береһе, гипноз ысулдарын клиникала ҡуллана.
+* '''Башҡортостандан: Гүзәл Сәләмова''' — медицин психологы, Башҡортостандың төрлө ҡалаларында гипнотерапия буйынса семинарҙар үткәрә, стресс менән көрәшә.
+* '''Михаил Гончаров''' (Мәскәү) — гипнотерапевт, телевизион проекттарҙың эксперты, Рәсәйҙә гипноз буйынса популярлаштырыусыларҙың береһе.
-Нохчийн мотт буьйцу нахана гипнозан гӀо дика кхетадо, аьлча а цуо гӀо до дов а, стрессех а лаьцна, нохчийн йукъараллин историн бахьнехь. Амма гӀо луш деза терапевт хӀора кӀантехь вара исламан догматашца, цуьнан дешнаш нохчийн мотт буьйцу нахана кийчахь болабеза.
+== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
+* [[Психотерапия]]
-== Билгалдаккхар йина лелориш Россиехь а, Нохчийчохь а ==
-Российн Федерацехь гипнозан агӀора болх бина дукха лорхой а, психологаш а.
-* '''Кашпировский Анатолий Михайлович''' — советийн а, российн а психотерапевт, телевизионехь йолу массанхьа сеансаш бинарг.
-* '''Сытин Георгий Николаевич''' — российн психолог а, лор а, кхоьллина цхьаьна кепара суггестин методика — «исбаьхьаллин аутогенни тренировка».
-* '''Грачев Геннадий Иванович''' — российн психолог, болх бира гипнозан а, суггестин а агӀонашкахь.
-Нохчийн Республикехь гипноз лелайо цхьаьна психологаш а, психотерапевташ а, уьш йукъараллин болх беш йу. Царна йукъахь ду Грозничохь болх беш йолу Республикин психологин центр «Даймохк» болх беш йолу специалисташ, царна йукъахь лелайо гипнозан элементаш психологин консультацешкахь. Нохчийчоьнан ӀАМН лорхой а болх беш йу цхьаьна психосоматикин баланийн терапин агӀора.
-== Хьажа иштта ==
-* [[Психотерапи]]
 * [[Невроз]]
-* [[Аутогенни тренировка]]
+* [[Аутотренинг]]
-* [[Регрессин гипноз]]
+* [[Регрессив гипноз]]
-* [[Суггести]]
+* [[Психиатрия]]
-* [[Психологи]]
+* [[Суггестия]]
-[[Категори:Гипноз]]
+[[Категория:Гипноз]]
-[[Категори:Психологи]]
+[[Категория:Психология]]