ہپنوسس: differenze tra le versioni

← Differenza precedente Differenza successiva →

Versione delle 12:24, 1 apr 2026

ہپنوسس (انگریزی: Hypnosis) اک ایسا ذہنی حال یا عمل ہے جیہڑا کہ توجہ مرتکز کرن، سوچن دی صلاحیت تے تجویز پذیری وچ اضافے نال جڑیا ہویا ہے۔ ایہدے وچ کسے ہپنوٹسٹ دی مدد نال یا خود کار طریقے نال (خود ہپنوسس) ایہ حال پیدا کیتا جاندا ہے۔ ہپنوسس نوں عام طور تے علاج معالجے، نفسیاتی تجزیے، یا تفریحی مقاصد لئی استعمال کیتا جاندا ہے۔

تعریف

ہپنوسس اک ایسا ذہنی تے جسمانی کیفیت ہے جیہڑی کہ بے حد توجہ مرتکز کرن تے تجویز پذیری دے ودھن نال ظاہر ہُندی ہے۔ ایہدی حالت وچ انسان ہوش وچ ہُندا ہے پر اوہدے سوچن، محسوس کرن تے یاد داشت دے طریقے وچ تبدیلی آ سکدی ہے۔ ہپنوسس نوں ہپنوٹک ٹرانس وی آکھیا جاندا ہے۔ ایہ نیند دی حالت نئیں بلکہ اک تبدیلی آئے ہوئے چیتن دا حال ہے۔ پہاڑی پوٹھوہاری علاقےآں وچ ایہنوں مقامی طور تے "سونے والا علاج" یا "نِندر دی دوائی" وی آکھیا جاندا رہیا ہے، حالانکہ ایہ نِندر نئیں ہُندی۔

تاریخ

ہپنوسس دی تریخ قدیم تہذیباں تک جاندی ہے، جیہڑے کہ منتر، دعاواں تے مذہبی رسومات دے ذریعے ٹرانس جیہیے حالات پیدا کردے سن۔ جدید ہپنوسس دی شروعات اٹھارویں صدی وچ فرانز اینٹن میسمر دے کم نال ہوئی، جیہنے "میسمرزم" دی اصطلاح متعارف کروائی۔

پاکستان تے بھارت وچ تریخ: جنوبی ایشیا وچ ہپنوسس جیہے طریقے قدیم زمانے توں موجود رہے نیں۔ صوفی بزرگاں دی ذکر محافل، یوگا دے دوران دھیان دی گہری حالتاں، تے مقامی شفا بخش طریقے (جیویں کہ بعض پیر یا بھگت دا علاج) وچ ہپنوٹک عناصر موجود سن۔ برطانوی راج دے دوران مغربی ہپنوسس دے طریقے متعارف ہوئے۔ پاکستان تے بھارت دی آزادی دے بعد، ۱۹۶۰ تے ۱۹۷۰ دے دہاکےآں وچ نفسیات دے شعبے دے پھیلار نال ہپنوسس نوں وی اک سائنسی علاج دے طور تے پہچان ملی۔ لاہور، کراچی، دلی تے ممبئی دے ہسپتالاں وچ نفسیات دے ڈاکٹراں نے ایہدے تے تجربات شروع کیتے۔

قسماں

ہپنوسس دیاں کئی قسماں نیں، جنہاں دا مقصد تے طریقہ کار مختلف ہُندا ہے۔

علاجی ہپنوسس: ایہ سب توں عام قسم ہے تے ایہنوں ہپنو تھراپی وی آکھیا جاندا ہے۔ ایہدے ذریعے نفسیاتی مسائل جیویں ڈپریشن، بے چینی، خوف، تمباکو نوشی چھڑانا، وزن گھٹانا، تے درد دا انتظام کیتا جاندا ہے۔ پاکستان دے شہری علاقےآں جیویں راولپنڈی، اسلام آباد تے بھارت دے شہراں جیویں بنگلور تے حیدرآباد وچ کئی نفسیات دان ایہ خدمت فراہم کردے نیں۔

تفریحی ہپنوسس: ایہنوں اسٹیج ہپنوسس وی آکھیا جاندا ہے تے ایہدا مقصد سامعین دا تفریح کرنا ہُندا ہے۔ پاکستان تے بھارت دے کچھ شہراں وچ اسٹیج شوز ہُندے نیں، پر ایہ مقبولیت وچ محدود نیں۔

خود ہپنوسس: ایہ اوہ طریقہ ہے جیہڑے وچ انسان کسے ہپنوٹسٹ دی مدد دے بغیر، خود ہپنوٹک حالت وچ چلا جاندا ہے۔ ایہ تناؤ کم کرن، کارکردگی بہتر بنان (جیویں امتحان دا خوف دور کرنا)، تے عادات بدلن لئی استعمال ہُندا ہے۔

رجعت ہپنوسس: ایہ علاجی ہپنوسس دی اک خاص قسم ہے جیہڑی کہ ماضی دیاں یاداں، خاص طور تے بچپن دیاں گہریاں یا دبائی ہوئیاں یاداں تک پہنچن لئی استعمال ہُندی ہے۔ ایہدا مقصد موجودہ نفسیاتی مسائل دی جڑ تک پہنچنا ہُندا ہے۔ ایہدے بارے ویکھو رجعت ہپنوسس۔

سائنسی تحقیق

ہپنوسس اُتے وسیع سائنسی تحقیق ہوئی ہے۔ جدید دماغی اسکیننگ ٹیکنالوجی (جیویں ایف ایم آر آئی) نے دسیا ہے کہ ہپنوٹک حالت وچ دماغ دے کچھ خاص حصےآں (جیویں اینٹیریئر سنگولیٹ کارٹیکس) دی سرگرمی وچ تبدیلی آندی ہے۔ تحقیق دے مطابق، ہپنوسس درد دے احساس نوں کم کر سکدا ہے، عادات بدلن وچ مددگار ہو سکدا ہے، تے نفسیاتی علاج دا مؤثر ذریعہ ہو سکدا ہے۔

پاکستان تے بھارت وچ تحقیق: پاکستان دیاں یونیورسٹیاں جیویں جامعہ پنجاب، جامعہ کراچی، تے بھارت دیاں یونیورسٹیاں جیویں آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز (ایمس)، تے نینا ڈاکٹر ایم جی آر میڈیکل یونیورسٹی وچ نفسیات دے شعبےآں وچ ہپنوسس اُتے تحقیقی مقالے لکھے گئے نیں۔ پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن تے انڈین سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن ایہدے بارے آگاہی سیشن منعقد کردے رہندے نیں۔

استعمال

ہپنوسس دے استعمال کئی شعبےآں وچ ہُندے نیں:

طبی تے نفسیاتی علاج: درد دے انتظام (خاص طور تے کینسر دے مریضاں لئی)، دندان سازی دے خوف نوں کم کرن، فوبیا دا علاج، پوسٹ ٹرامیٹک سٹریس ڈس آرڈر (پی ٹی ایس ڈی) دے علاج، تے نیند دے مسائل دور کرن لئی۔

ذاتی ترقی: اعتماد ودھانے، توجہ مرتکز کرن دی صلاحیت بہتر بنانے، تے کھیلاں دی کارکردگی وچ اضافے لئی۔ پاکستان دے کچھ کرکٹ کوچز تے بھارت دے کچھ کھلاڑی ہپنوسس دے طریقے استعمال کردے آئے نیں۔

تعلیم: امتحان دے تناؤ تے پڑھائی وچ توجہ دے مسائل نوں دور کرن لئی۔

فوجداری انصاف: کچھ مقدمات وچ، پولیس تفتیش دے دوران گواہاں دی یاد داشت تازہ کرن لئی ہپنوسس دا سہارا لیندی ہے، پر ایہ طریقہ متنازعہ ہے تے ہر جگہ قابل قبول نئیں۔

پاکستان تے بھارت وچ قانونی حیثیت

ہپنوسس دی قانونی حیثیت پاکستان تے بھارت وچ واضح طور تے اک جیہی نئیں۔

پاکستان: پاکستان وچ ہپنوسس نوں کوئی وکھرا لائسنس جاری کرن والا ادارہ نئیں۔ علاجی ہپنوسس صرف رجسٹرڈ میڈیکل ڈاکٹراں (خاص طور تے نفسیات داناں یا ماہرینِ نفسیات) دے ذریعے ہی کیتا جا سکدا ہے۔ کوئی وی غیر معالجہ کار ہپنوسس دے ذریعے علاج دا دعویٰ کرے تاں اوہ پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل دے قوانین دے تحت سزا دا مستحق ہو سکدا ہے۔ عدالت وچ ہپنوٹک حالت وچ دتی گئی گواہی عام طور تے قابل قبول نئیں سمجھی جاندی۔

بھارت: بھارت وچ وی صورت حال ملدی جلدی ہے۔ انڈین میڈیکل کونسل (آئی ایم سی) تے انڈین سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن علاجی ہپنوسس نوں صرف تربیت یافتہ میڈیکل پیشہ وراں دے لئی ہی جائز قرار دیندے نیں۔ بھارتی عدالتاں نے کچھ مقدمات وچ تفتیشی ہپنوسس دے نتائج نوں مدنظر رکھیا ہے، پر ایہناں نوں فیصلہ کن ثبوت نئیں منیا جاندا۔ اسٹیج ہپنوسس اُتے کچھ ریاستاں وچ پابندی ہے جے اوہ عوامی امن نوں خطرہ ہووے۔

ثقافتی رویے

پاکستان تے بھارت دے پہاڑی پوٹھوہاری علاقےآں سمیت پورے خطے وچ ہپنوسس دے بارے رویے مختلف نیں۔

روایتی تے مذہبی نظریات: کچھ حلفےآں وچ، ہپنوسس نوں جادو ٹونے، نظر لگن، یا روحاں دے قبضے نال جوڑ کے ویکھیا جاندا ہے۔ کچھ مذہبی رہنما ایہنوں غیر اسلامی یا غیر اخلاقی قرار دیندے نیں، جدوں کہ دوسرے ایہنوں صرف اک نفسیاتی علاج سمجھدے نیں۔

شہری تے تعلیم یافتہ طبقہ: وڈے شہراں وچ، ہپنوسس نوں اک جدید نفسیاتی علاج دے طور تے قبولیت ودھ رہی ہے۔ خاص طور تے نوجوان نسل درد دے انتظام تے تناؤ کم کرن لئی ایہدے طرف راغب ہو رہی ہے۔

میڈیا دا کردار: ہندی تے اردو فلماں تے ڈرامےآں نے ہپنوسس نوں کدی رومانوی، تاں کدی شیطانی طاقت دے طور تے پیش کیتا ہے، جیہدی وجہ توں عوام وچ کچھ غلط فہمیاں وی پھیلیاں نیں۔

پاکستان تے بھارت دے قابل ذکر عملہ

کئی افراد نے پاکستان تے بھارت وچ ہپنوسس نوں متعارف کروان تے پھیلان وچ اہم کردار ادا کیتا ہے۔

پاکستان:

ڈاکٹر حفیظ احمد (لاہور): اک معروف ماہرِ نفسیات جنہاں نے علاجی ہپنوسس اُتے وسیع کم کیتا تے کئی کتاباں لکھیاں۔
ڈاکٹر سعید احمد چوہدری (کراچی): نفسیاتی علاج وچ ہپنوسس دے استعمال لئی جانے جاندے نیں۔
پروفیسر ڈاکٹر تنویر احمد خان (پشاور): طبی ہپنوسس اُتے لیکچر تے تربیت دیندے رہے نیں۔

بھارت:

ڈاکٹر بھارت وٹھل (ممبئی): بھارت وچ جدید ہپنو تھراپی دے بانیاں وچوں اک منے جاندے نیں۔ انہاں دا "انڈین سوسائٹی آف ہپنوسس" نال گہرا تعلق رہیا۔
ڈاکٹر کیلاش کھنڈپال (دہلی): ہپنوسس اُتے کئی کتاباں دے مصنف تے تربیت کار نیں۔
ڈاکٹر سوریندر پال سنگھ (چندی گڑھ): نفسیات دے پروفیسر جنہاں نے ہپنوسس اُتے تحقیق نوں فروغ دتا۔

ہور ویکھو

حوالے

Template:حوالے

@@ Riga 1: / Riga 1: @@
-{{Short description|ہپنوسس یا خواب کنٹرول}}
+'''ہپنوسس''' (انگریزی: Hypnosis) اک ایسا ذہنی حال یا عمل ہے جیہڑا کہ توجہ مرتکز کرن، سوچن دی صلاحیت تے تجویز پذیری وچ اضافے نال جڑیا ہویا ہے۔ ایہدے وچ کسے ہپنوٹسٹ دی مدد نال یا خود کار طریقے نال (خود ہپنوسس) ایہ حال پیدا کیتا جاندا ہے۔ ہپنوسس نوں عام طور تے علاج معالجے، نفسیاتی تجزیے، یا تفریحی مقاصد لئی استعمال کیتا جاندا ہے۔
-{{Infobox medical intervention
-| name = ہپنوسس
-| image = Hypnosis symbol.svg
-| caption = ہپنوسس دا نشان
-| pronounce = /hɪpˈnoʊsɪs/
-| synonyms = خواب کنٹرول، مصنوعی نیند
-| specialty = [[نفسیات]], [[سائیکو تھراپی]]
-| ICD10 =
-| ICD9 =
-| MeshID = D006990
-}}
-'''ہپنوسس''' (انگریزی: Hypnosis) اک ایسا ذہنی حالت یا عمل ہے جیندے وچ توجہ مرکوز کرن، تلقین قبول کرن اتے خیالات، احساسات یا یادداشت وچ تبدیلی تھی سگدی اے۔ ایہ اک تعاون آمیز عمل ہوندے جیندے وچ ہپنو تھراپسٹ ہک شخص (سجیکٹ) کوں ہپنوٹک حالت وچ داخل کراؤندے۔ ایں حالت کوں عام طور تے "ٹرانس" آکھیا ویندے، پر ایہ نیند یا بے ہوشی نئیں، بلکہ توجہ دی گہرائی اتے تلقین قبول کرن دی صلاحیت وچ اضافہ ہوندے۔
 == تعریف ==
-'''ہپنوسس''' ہک ایسا ذہنی عمل ہے جیندے وچ ہک شخص (ہپنو تھراپسٹ) ڈوجھے شخص (مریض یا شراکت دار) کوں توجہ مرکوز کرن اتے تلقین قبول کرن دی اجازت ڈیندے۔ ایں عمل دا مقصد ذہن کوں ہک ایسی حالت وچ گھن آون ہوندے جیندے وچ او غیر معمولی تبدیلیاں قبول کر سگدے۔ ایں حالت کوں کجھ لوک "مصنوعی نیند" آہدے ہن، پر درحقیقت ایہ نیند کینی بلکہ ہک بیدار اتے مرتکز حالت ہوندی اے۔ ہپنوسس دے دوران، مریض دی مرضی ختم نئیں تھیندی، او کجھ وی کرن یا منن تے مجبور نئیں تھی سگدا جیڑھا اوں دی اپنی اخلاقیات یا خواہشات دے خلاف ہووے۔
+'''ہپنوسس''' اک ایسا ذہنی تے جسمانی کیفیت ہے جیہڑی کہ بے حد توجہ مرتکز کرن تے تجویز پذیری دے ودھن نال ظاہر ہُندی ہے۔ ایہدی حالت وچ انسان ہوش وچ ہُندا ہے پر اوہدے سوچن، محسوس کرن تے یاد داشت دے طریقے وچ تبدیلی آ سکدی ہے۔ ہپنوسس نوں '''ہپنوٹک ٹرانس''' وی آکھیا جاندا ہے۔ ایہ نیند دی حالت نئیں بلکہ اک تبدیلی آئے ہوئے چیتن دا حال ہے۔ پہاڑی پوٹھوہاری علاقےآں وچ ایہنوں مقامی طور تے "سونے والا علاج" یا "نِندر دی دوائی" وی آکھیا جاندا رہیا ہے، حالانکہ ایہ نِندر نئیں ہُندی۔
 == تاریخ ==
-=== عالمی تاریخ ===
+ہپنوسس دی تریخ قدیم تہذیباں تک جاندی ہے، جیہڑے کہ منتر، دعاواں تے مذہبی رسومات دے ذریعے ٹرانس جیہیے حالات پیدا کردے سن۔ جدید ہپنوسس دی شروعات اٹھارویں صدی وچ فرانز اینٹن میسمر دے کم نال ہوئی، جیہنے "میسمرزم" دی اصطلاح متعارف کروائی۔
-ہپنوسس نال ملدن والے قدیم طریقے مصری، یونانی اتے ہندوستانی تہذیباں وچ ملدن۔ پر جدید ہپنوسس دا بانی '''فرانز اینٹن میسمر''' (1734–1815) کوں منیا ویندے، جیڑھا جرمن ڈاکٹر ہئی۔ میسمر ایں نظریے دے نال آیا جو ہک مقناطیسی سیال (animal magnetism) انسانی صحت تے اثر انداز تھیندے۔ میسمرزم دے ناں نال مشہور تھئے ایں طریقے کوں بعد وچ سائنس داناں نے نفسیاتی عمل قرار ڈتا۔ انیہویں صدی دے آخر وچ، فرانسیسی نیورولوجسٹ '''ژاں مارٹن شارکو''' نے ہپنوسس کوں ہسٹیریا دے علاج دے طور تے استعمال کیتا، جیندے نال ایں دے طبی استعمال کوں تسلیم حاصل تھئی۔
-=== بلوچستان اتے خطے دی تاریخ ===
+'''پاکستان تے بھارت وچ تریخ:''' جنوبی ایشیا وچ ہپنوسس جیہے طریقے قدیم زمانے توں موجود رہے نیں۔ صوفی بزرگاں دی ذکر محافل، یوگا دے دوران دھیان دی گہری حالتاں، تے مقامی شفا بخش طریقے (جیویں کہ بعض ''پیر'' یا ''بھگت'' دا علاج) وچ ہپنوٹک عناصر موجود سن۔ برطانوی راج دے دوران مغربی ہپنوسس دے طریقے متعارف ہوئے۔ پاکستان تے بھارت دی آزادی دے بعد، ۱۹۶۰ تے ۱۹۷۰ دے دہاکےآں وچ نفسیات دے شعبے دے پھیلار نال ہپنوسس نوں وی اک سائنسی علاج دے طور تے پہچان ملی۔ لاہور، کراچی، دلی تے ممبئی دے ہسپتالاں وچ نفسیات دے ڈاکٹراں نے ایہدے تے تجربات شروع کیتے۔
-بلوچستان اتے وسیب دے خطے وچ، ہپنوسس نال ملدن والے طریقے قدیم روحانی اتے طبّی روایات وچ موجود ہن۔ '''پیر، فقیر''' اتے '''ملا''' حضرات دعا، مراقبہ اتے توجہ مرکوز کرن دے ذریعے ذہنی سکون ڈیون یا کجھ نفسیاتی مسائل دے علاج دا دعویٰ کریندے ہن۔ ایں خطے دے لوک روایتی طور تے '''دم درود'''، '''تعویذ''' اتے '''منتر''' دے ذریعے ذہنی اثرات تے یقین رکھدن، جیڑھے جدید ہپنوسس دے تلقین دے عنصر نال ملدن۔ کجھ صوفی بزرگ مراقبے دے ذریعے ایسی حالت پیدا کریندے ہن جیڑھی ہپنوٹک ٹرانس نال مشابہت رکھدی اے۔ جدید ہپنو تھراپی دے طور تے ایں علم دا باقاعدہ استعمال گھٹ ہئی، پر حالیہ دہائیاں وچ پاکستان، ایران اتے افغانستان دے شہراں وچ ایں دے تربیت یافتہ معالجین سامنے آئے ہن۔
 == قسماں ==
-ہپنوسس دیاں کئی قسماں ہن، جنہاں وچوں کجھ اہم درج ذیل ہن:
+ہپنوسس دیاں کئی قسماں نیں، جنہاں دا مقصد تے طریقہ کار مختلف ہُندا ہے۔
-* '''سجیشنل ہپنوسس''': ایہ سب توں عام قسم ہوندی اے، جیندے وچ ہپنو تھراپسٹ سجیکٹ کوں آرام دہ حالت وچ بہہن یا لیٹن کوں آہدے اتے پرسکون کرن والے الفاظ دے ذریعے ٹرانس حالت وچ داخل کراؤندے۔
-* '''ایریکسونین ہپنوسس''': امریکی ماہر نفسیات '''ملٹن ایریکسن''' دے ایجاد کردہ ایں طریقے وچ، غیر مباشرت تلقین، کہانیاں اتے استعارے استعمال کیتے ویندن۔ ایہ طریقہ بلوچستان دے قصہ گوئی دی روایت نال کجھ مماثلت رکھدے۔
+'''علاجی ہپنوسس:''' ایہ سب توں عام قسم ہے تے ایہنوں '''ہپنو تھراپی''' وی آکھیا جاندا ہے۔ ایہدے ذریعے نفسیاتی مسائل جیویں ڈپریشن، بے چینی، خوف، تمباکو نوشی چھڑانا، وزن گھٹانا، تے درد دا انتظام کیتا جاندا ہے۔ پاکستان دے شہری علاقےآں جیویں راولپنڈی، اسلام آباد تے بھارت دے شہراں جیویں بنگلور تے حیدرآباد وچ کئی نفسیات دان ایہ خدمت فراہم کردے نیں۔
-* '''سیلف ہپنوسس''': ایں وچ شخص خود کوں ہپنوٹک حالت وچ داخل کرن دی تربیت حاصل کریندے، عام طور تے تناؤ کنٹرول یا عادات وچ تبدیلی دے مقاصد کیتے۔
-* '''رجعت ہپنوسس''': ایں طریقے وچ، مریض کوں ماضی دیاں یاداں، خاص طور تے بچپن یا گذشتہ زندگیاں دی طرف واپس گھن جایا ویندے۔ ایں طریقے کوں تنازعہ وی چھڑیا ہویا اے۔ مزید معلومات کیتے ویکھو [[رجعت ہپنوسس]]۔
+'''تفریحی ہپنوسس:''' ایہنوں '''اسٹیج ہپنوسس''' وی آکھیا جاندا ہے تے ایہدا مقصد سامعین دا تفریح کرنا ہُندا ہے۔ پاکستان تے بھارت دے کچھ شہراں وچ اسٹیج شوز ہُندے نیں، پر ایہ مقبولیت وچ محدود نیں۔
-* '''ہپنو اینالسٹھیشیا''': درد محسوس نہ تھیون دے مقصد نال سرجری یا دندان سازی دے دوران استعمال کیتی ونڄݨ والی قسم۔
+'''خود ہپنوسس:''' ایہ اوہ طریقہ ہے جیہڑے وچ انسان کسے ہپنوٹسٹ دی مدد دے بغیر، خود ہپنوٹک حالت وچ چلا جاندا ہے۔ ایہ تناؤ کم کرن، کارکردگی بہتر بنان (جیویں امتحان دا خوف دور کرنا)، تے عادات بدلن لئی استعمال ہُندا ہے۔
+'''رجعت ہپنوسس:''' ایہ علاجی ہپنوسس دی اک خاص قسم ہے جیہڑی کہ ماضی دیاں یاداں، خاص طور تے بچپن دیاں گہریاں یا دبائی ہوئیاں یاداں تک پہنچن لئی استعمال ہُندی ہے۔ ایہدا مقصد موجودہ نفسیاتی مسائل دی جڑ تک پہنچنا ہُندا ہے۔ ایہدے بارے ویکھو [[رجعت ہپنوسس]]۔
 == سائنسی تحقیق ==
-ہپنوسس تے وڈی مقدار وچ سائنسی تحقیق تھئی اے۔ جدید نیورو سائنس دے مطالعے ݙکھایا اے جو ہپنوٹک حالت دے دوران دماغ دی سرگرمی وچ واضح تبدیلیاں تھیندین۔ fMRI اسکیناں ݙکھایندین جو ہپنوسس دے دوران، دماغ دے اوں حصے دی سرگرمی گھٹ تھیندی اے جیڑھا خود آگاہی اتے اعمال دی نگرانی دا ذمہ دار ہوندے (پوسٹیریر سنگولیٹ کارٹیکس)۔ ایں دے نال نال، تلقین دے تحت، درد محسوس کرن والے دماغی علاقے (سینسری کارٹیکس) دی سرگرمی وی گھٹ تھی سگدی اے۔
+ہپنوسس اُتے وسیع سائنسی تحقیق ہوئی ہے۔ جدید دماغی اسکیننگ ٹیکنالوجی (جیویں ایف ایم آر آئی) نے دسیا ہے کہ ہپنوٹک حالت وچ دماغ دے کچھ خاص حصےآں (جیویں اینٹیریئر سنگولیٹ کارٹیکس) دی سرگرمی وچ تبدیلی آندی ہے۔ تحقیق دے مطابق، ہپنوسس درد دے احساس نوں کم کر سکدا ہے، عادات بدلن وچ مددگار ہو سکدا ہے، تے نفسیاتی علاج دا مؤثر ذریعہ ہو سکدا ہے۔
-'''ہپنوسس دی تاثیر''' کئی طبی اتے نفسیاتی حالات وچ ثابت تھئی اے، جیویں جو:
+'''پاکستان تے بھارت وچ تحقیق:''' پاکستان دیاں یونیورسٹیاں جیویں '''جامعہ پنجاب'''، '''جامعہ کراچی'''، تے بھارت دیاں یونیورسٹیاں جیویں '''آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز (ایمس)'''، تے '''نینا ڈاکٹر ایم جی آر میڈیکل یونیورسٹی''' وچ نفسیات دے شعبےآں وچ ہپنوسس اُتے تحقیقی مقالے لکھے گئے نیں۔ '''پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' تے '''انڈین سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' ایہدے بارے آگاہی سیشن منعقد کردے رہندے نیں۔
-* درد دا انتظام (میکرین پین مینجمنٹ)
-* بے چینی اتے تناؤ وچ کمی
-* تمباکو نوشی، زیادہ کھاوݨ ورگیاں عادات وچ تبدیلی
-* پوسٹ ٹرامیٹک سٹریس ڈس آرڈر (پی ٹی ایس ڈی) دے علامات وچ کمی
-* نیند دے مسائل دا علاج
-پر ایہ یاد رکھݨ ضروری اے جو ہپنوسس ہر کیتے کامیاب نئیں تھیندا اتے ایں دی تاثیر مریض دی تلقین قبول کرن دی صلاحیت (ہپنٹیز ایبیلٹی) تے منحصر ہوندی اے۔
+== استعمال ==
+ہپنوسس دے استعمال کئی شعبےآں وچ ہُندے نیں:
-== استعمالات ==
+'''طبی تے نفسیاتی علاج:''' درد دے انتظام (خاص طور تے کینسر دے مریضاں لئی)، دندان سازی دے خوف نوں کم کرن، فوبیا دا علاج، پوسٹ ٹرامیٹک سٹریس ڈس آرڈر (پی ٹی ایس ڈی) دے علاج، تے نیند دے مسائل دور کرن لئی۔
-ہپنوسس دے استعمالات بہت وسیع ہن اتے طبّی، نفسیاتی، تفریحی اتے ذاتی ترقی دے میداناں وچ پھیلے ہوئے ہن۔
-=== طبی اتے نفسیاتی استعمال ===
+'''ذاتی ترقی:''' اعتماد ودھانے، توجہ مرتکز کرن دی صلاحیت بہتر بنانے، تے کھیلاں دی کارکردگی وچ اضافے لئی۔ پاکستان دے کچھ کرکٹ کوچز تے بھارت دے کچھ کھلاڑی ہپنوسس دے طریقے استعمال کردے آئے نیں۔
-پاکستان، ایران اتے افغانستان دے شہراں وچ، ہپنو تھراپی دا استعمال تیزی نال پھیلدا پئے۔
-* '''کوئٹہ، کراچی، لاہور''' دے کجھ ہسپتالاں اتے کلینکاں وچ، ہپنوسس درد دے انتظام، خاص طور تے کینسر دے مریضاں کیتے، یا دندان سازی دے خوف کوں کم کرن کیتے استعمال تھیندے۔
-* '''تہران اتے مشہد''' دے نفسیاتی مراکز وچ، ایہنوں بے چینی، فوبیا اتے تناؤ دے علاج دے طور تے استعمال کیتا ویندے۔
-* '''کابل''' وچ، کجھ این جی اوز نفسیاتی صدمے دے علاج وچ ہپنوسس دے عناصر استعمال کریندین، خاص طور تے جنگ دے اثرات تھلے آئے لوکاں کیتے۔
-=== تفریحی ہپنوسس ===
+'''تعلیم:''' امتحان دے تناؤ تے پڑھائی وچ توجہ دے مسائل نوں دور کرن لئی۔
-تفریحی مقاصد کیتے ہپنوسس شو پاکستان دے وڈے شہراں وچ وی تھیندن، پر ایہ زیادہ تر محدود ہن۔ ایران اتے افغانستان وچ ایں قسم دے شو مذہبی اتے ثقافتی حوالیاں نال زیادہ مقبول نئیں۔
-=== ذاتی ترقی ===
+'''فوجداری انصاف:''' کچھ مقدمات وچ، پولیس تفتیش دے دوران گواہاں دی یاد داشت تازہ کرن لئی ہپنوسس دا سہارا لیندی ہے، پر ایہ طریقہ متنازعہ ہے تے ہر جگہ قابل قبول نئیں۔
-سیلف ہپنوسس دے ذریعے اعتماد وچ اضافہ، امتحانی تیاری، یا کھیلاں وچ کارکردگی بہتر کرن دے کورسز '''اسلام آباد''' اتے '''ڈھاکہ''' دے کجھ ادارے پیش کریندن۔
-== پاکستان، ایران اتے افغانستان وچ قانونی حیثیت ==
+== پاکستان تے بھارت وچ قانونی حیثیت ==
-ہپنوسس دی قانونی حیثیت ایں خطے دے ملکاں وچ مختلف اے۔
+ہپنوسس دی قانونی حیثیت پاکستان تے بھارت وچ واضح طور تے اک جیہی نئیں۔
-=== پاکستان ===
+'''پاکستان:''' پاکستان وچ ہپنوسس نوں کوئی وکھرا لائسنس جاری کرن والا ادارہ نئیں۔ علاجی ہپنوسس صرف رجسٹرڈ میڈیکل ڈاکٹراں (خاص طور تے نفسیات داناں یا ماہرینِ نفسیات) دے ذریعے ہی کیتا جا سکدا ہے۔ کوئی وی غیر معالجہ کار ہپنوسس دے ذریعے علاج دا دعویٰ کرے تاں اوہ '''پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل''' دے قوانین دے تحت سزا دا مستحق ہو سکدا ہے۔ عدالت وچ ہپنوٹک حالت وچ دتی گئی گواہی عام طور تے قابل قبول نئیں سمجھی جاندی۔
-پاکستان وچ، ہپنوسس کوں بطور علاج استعمال کرن کیتے کئی کوئی واضح قومی قانون نئیں۔ '''پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل''' (PMDC) ہپنو تھراپی کوں تسلیم کریندی اے، پر ایں کیتے علیحدہ لائسنس نئیں ڈیندی۔ ہپنو تھراپسٹ عام طور تے رجسٹرڈ ڈاکٹر، ماہر نفسیات یا ماہر نفسیات ہوندن جنہاں نے اضافی تربیت حاصل کیتی ہوندی اے۔ تفریحی ہپنوسس شو کیتے مقامی حکام کنوں اجازت گھنݨی پوندی اے۔
-=== ایران ===
+'''بھارت:''' بھارت وچ وی صورت حال ملدی جلدی ہے۔ '''انڈین میڈیکل کونسل (آئی ایم سی)''' تے '''انڈین سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' علاجی ہپنوسس نوں صرف تربیت یافتہ میڈیکل پیشہ وراں دے لئی ہی جائز قرار دیندے نیں۔ بھارتی عدالتاں نے کچھ مقدمات وچ تفتیشی ہپنوسس دے نتائج نوں مدنظر رکھیا ہے، پر ایہناں نوں فیصلہ کن ثبوت نئیں منیا جاندا۔ اسٹیج ہپنوسس اُتے کچھ ریاستاں وچ پابندی ہے جے اوہ عوامی امن نوں خطرہ ہووے۔
-ایران وچ، ہپنوسس دی قانونی حیثیت پیچیدہ اے۔ '''وزارت صحت''' ہپنو تھراپی کوں بطور علاج تسلیم کریندی اے، پر ایں دے استعمال تے مذہبی علماء دی طرفوں کجھ پابندیاں وی ہن۔ ہپنوسس کوں اگر مذہبی تعلیمات دے خلاف نہ سمجھیا ونجے تاں ایں دے طبی استعمال دی اجازت اے۔ '''تہران یونیورسٹی آف میڈیکل سائنسز''' ورگے ادارےآں وچ ہپنوسس تے کورسز پیش کیتے ویندن۔ پر، '''رجعت ہپنوسس''' (پچھلی زندگیاں دی طرف واپس ونجݨ) جیہے طریقے مذہبی حلقیاں وچ متنازعہ سمجھے ویندن۔
-=== افغانستان ===
+== ثقافتی رویے ==
-افغانستان وچ، ہپنوسس دا باقاعدہ قانونی ڈھانچا بہت کمزور اے۔ جنگ تے عدم استحکام دے سبب، صحت دے نظام وچ ہپنو تھراپی دی ترجیح گھٹ اے۔ کابل وچ کجھ نجی کلینک یا بین الاقوامی این جی اوز نفسیاتی علاج دے حصے دے طور تے ایں دے اصول استعمال کریندین۔ تفریحی ہپنوسس شو عملی طور تے ناپید ہن۔
+پاکستان تے بھارت دے پہاڑی پوٹھوہاری علاقےآں سمیت پورے خطے وچ ہپنوسس دے بارے رویے مختلف نیں۔
-== ثقافتی رویے ==
+'''روایتی تے مذہبی نظریات:''' کچھ حلفےآں وچ، ہپنوسس نوں جادو ٹونے، نظر لگن، یا روحاں دے قبضے نال جوڑ کے ویکھیا جاندا ہے۔ کچھ مذہبی رہنما ایہنوں غیر اسلامی یا غیر اخلاقی قرار دیندے نیں، جدوں کہ دوسرے ایہنوں صرف اک نفسیاتی علاج سمجھدے نیں۔
-بلوچستان اتے وسیب دے خطے وچ ہپنوسس دے بارے وچ رویے روایتی عقائد، مذہبی سوچ اتے جدید سائنس دے درمیان ہن۔
+'''شہری تے تعلیم یافتہ طبقہ:''' وڈے شہراں وچ، ہپنوسس نوں اک جدید نفسیاتی علاج دے طور تے قبولیت ودھ رہی ہے۔ خاص طور تے نوجوان نسل درد دے انتظام تے تناؤ کم کرن لئی ایہدے طرف راغب ہو رہی ہے۔
+'''میڈیا دا کردار:''' ہندی تے اردو فلماں تے ڈرامےآں نے ہپنوسس نوں کدی رومانوی، تاں کدی شیطانی طاقت دے طور تے پیش کیتا ہے، جیہدی وجہ توں عوام وچ کچھ غلط فہمیاں وی پھیلیاں نیں۔
+== پاکستان تے بھارت دے قابل ذکر عملہ ==
+کئی افراد نے پاکستان تے بھارت وچ ہپنوسس نوں متعارف کروان تے پھیلان وچ اہم کردار ادا کیتا ہے۔
+'''پاکستان:'''
+* '''ڈاکٹر حفیظ احمد''' (لاہور): اک معروف ماہرِ نفسیات جنہاں نے علاجی ہپنوسس اُتے وسیع کم کیتا تے کئی کتاباں لکھیاں۔
+* '''ڈاکٹر سعید احمد چوہدری''' (کراچی): نفسیاتی علاج وچ ہپنوسس دے استعمال لئی جانے جاندے نیں۔
+* '''پروفیسر ڈاکٹر تنویر احمد خان''' (پشاور): طبی ہپنوسس اُتے لیکچر تے تربیت دیندے رہے نیں۔
-* '''مذہبی نقطہ نظر''': کجھ مذہبی علماء ہپنوسس کوں غیر اسلامی یا جادو ٹونے دے قریب سمجھدن، خاص طور تے جے ایہ "رجعت" یا پچھلی زندگیاں نال جوڑیا ونجے۔ ڈوجھے پاسے، کجھ علماء ایں کوں جائز نفسیاتی علاج سمجھدن اگر ایہ مذہبی حدود وچ رہندے ہوئے استعمال تھیوے۔
+'''بھارت:'''
-* '''روایتی عقائد''': عام لوکاں وچ، ہپنوسس نال "نظر لگݨ"، "جادو" یا "پیر فقیر دے کرامات" دے تصورات ملدن۔ ایہا وجہ اے جو کجھ لوک ایں کنوں ڈردن جبکہ ڈوجھے علاج دی امید نال ایں دے پاس ویندن۔
+* '''ڈاکٹر بھارت وٹھل''' (ممبئی): بھارت وچ جدید ہپنو تھراپی دے بانیاں وچوں اک منے جاندے نیں۔ انہاں دا "انڈین سوسائٹی آف ہپنوسس" نال گہرا تعلق رہیا۔
-* '''شہری رویے''': پاکستان، ایران دے وڈے شہراں وچ، تعلیم یافتہ طبقہ ہپنوسس کوں ہک سائنسی نفسیاتی علاج دے طور تے زیادہ قبول کریندے۔ میڈیا وچ ایں دے بارے وچ پروگراماں نال آگاہی وی ودھدی پئی اے۔
+* '''ڈاکٹر کیلاش کھنڈپال''' (دہلی): ہپنوسس اُتے کئی کتاباں دے مصنف تے تربیت کار نیں۔
-* '''افغانستان''': افغان معاشرے وچ، نفسیاتی مسائل کوں اکثر روحانی یا جسمانی مرض سمجھیا ویندے۔ ایں واسطے ہپنوسس جیہے جدید نفسیاتی طریقے زیادہ مقبول نئیں، پر نوجوان نسل وچ تبدیلی دے آثار ݙکھائی ڈیندن۔
+* '''ڈاکٹر سوریندر پال سنگھ''' (چندی گڑھ): نفسیات دے پروفیسر جنہاں نے ہپنوسس اُتے تحقیق نوں فروغ دتا۔
-== پاکستان، ایران اتے افغانستان دے مشہور ماہرین ==
+== ہور ویکھو ==
-ایں خطے وچ ہپنوسس دے میدان وچ کم کرن والے کجھ نمایاں افراد درج ذیل ہن:
+* [[نفسیات]]
+* [[میسمرزم]]
+* [[ٹرانس]]
+* [[تجویز پذیری]]
+* [[رجعت ہپنوسس]]
+* [[خود ہپنوسس]]
+* [[ہپنو تھراپی]]
-* '''ڈاکٹر عبدالغفور روانی''' (پاکستان): کراچی نال تعلق رکھݨ والے ایں ماہر نفسیات نے ہپنو تھراپی کوں پاکستان وچ متعارف کراوݨ وچ اہم کردار ادا کیتا۔ اوں دی کتاب "ہپنوسس: اک نفسیاتی علاج" اردو وچ ہک اہم حوالہ اے۔
+== حوالے ==
-* '''ڈاکٹر فرہاد تنہائی''' (ایران): تہران وچ مقیم ایں ہپنو تھراپسٹ نے ایرکسونین ہپنوسس کوں ایران وچ مقبول بنایا اتے کئی تربیتی ورکشاپاں دا انعقاد کیتا۔
+{{حوالے}}
-* '''پروفیسر ڈاکٹر محمد یوسف حلیمی''' (افغانستان/ایران): ہرات نال تعلق رکھݨ والے ایں ڈاکٹر نے طبّی ہپنوسس تے تحقیق کیتی اتے کابل یونیورسٹی وچ لیکچر ڈتے۔
-* '''ڈاکٹر ناہید عباس''' (پاکستان): لاہور دی ایں خاتون ہپنو تھراپسٹ نے عورتوں دے نفسیاتی مسائل، خاص طور تے ڈپریشن اتے بے چینی، دے علاج وچ ہپنوسس دے استعمال تے زور ڈتا۔
-* '''سید جلال الدین آشنا''' (افغانستان): کابل وچ نفسیاتی مشیر دے طور تے کم کرݨ والے ایں شخص نے صدمے دے علاج وچ ہپنو تھراپی دے طریقے استعمال کیتے۔
-== ایہ وی ویکھو
+[[Category:ہپنوسس]]
+[[Category:نفسیات]]