ہپنوسس: differenze tra le versioni

Versione attuale delle 12:28, 1 apr 2026

ہپنوسس (انگریزی: Hypnosis) اک ایسا ذہنی حال یا عمل ہے جیندے وچ توجہ مرتکز تھیندی ہے، تخیل وچ اضافہ تھیندا ہے، تے تجویز قبول کرݨ دی صلاحیت ودھدی ہے۔ ایہ اک تعاون تے مشق تے مبنی عمل ہے جیندے وچ ہپنو تھراپسٹ تے مریض دے درمیان رابطہ ضروری ہے۔ ہپنوسس کوں عام طور تے غلط فہمی نال نیند یا بے ہوشی نال جوڑیا ویندا ہے، پر حقیقت وچ ایہ اک بیدار، متوجہ تے فعال ذہنی کیفیت ہے۔

تعریف

ہپنوسس کوں تجویزی حالت یا تبدیل شدہ شعور دی کیفیت دے طور تے بیان کیتا ویندا ہے۔ ایں حالت وچ فرد دی توجہ کہیں ہک خاص خیال، تصور یا احساس تے مرتکز تھی ویندی ہے تے اوہ معمول دے مقابلے وچ تجویزاں کوں زیادہ آسانی نال قبول کر سڳدا ہے۔ ہپنو تھراپسٹ ہک رہنما دا کردار ادا کریندا ہے جیہڑا فرد کوں ایں کیفیت وچ داخل تھیوݨ وچ مدد ݙیندا ہے۔ ہپنوسس دا مقصد ذہنی تے جذباتی تبدیلی پیدا کرݨ، عادات وچ تبدیلی گھن آوݨ، یا ماضی دے تجربات نال نمٹݨ ہوندے۔ ایہ کوئی جادو یا مافوق الفطرت طاقت کائنی، بلکہ انسانی دماغ دی ہک طبیعی صلاحیت ہے۔

تاریخ

ہپنوسس دی تاریخ قدیم تہذیباں، بشمول مصر تے یونان دے خواب گاہاں (Sleep Temples) نال جڑی ہوئی ہے، جتھاں شفا دے لئی توجہ مرتکز کرݨ دے طریقے استعمال کیتے ویندے ہن۔ جدید ہپنوسس دی بنیاد 18ویں صدی دے جرمن ڈاکٹر فرانز اینٹن میسمر دے کم تے رکھی ڳئی، جیہڑے "جانوری مقناطیسیت" (Animal Magnetism) دے نظریے دے نال کم کریندے ہن۔ 19ویں صدی وچ برطانوی ڈاکٹر جیمز بریڈ نے ایں عمل دا ناں "ہپنوسس" (یونانی نیند دے دیوتا 'ہپنوس' توں) رکھا۔

پاکستان وچ تاریخ

پاکستان وچ ہپنوسس دی تاریخ مقامی روحانی تے صوفیانہ روایات نال جڑی ہوئی ہے۔ دم جھاڑ، تعویذ تے توجہ مرتکز کر کے علاج کرݨ دے طریقے قدیم زمانے توں موجود ہن۔ 20ویں صدی دے وسط وچ، جدوں مغربی نفسیات پاکستان پہنچی، تاں ہپنوسس کوں وی ہک سائنسی علاج دے طور تے متعارف کرایا ڳیا۔ پاکستان وچ پہلے باقاعدہ ہپنو تھراپسٹ وچ ڈاکٹر خالد محمود (لاہور) تے ڈاکٹر محمد اجمل (کراچی) دے ناں قابل ذکر ہن، جیہڑے 1970ء تے 1980ء دے ݙہاکے وچ سرگرم ہن۔

قسماں

ہپنوسس دی کئی قسماں ہن، جنہاں وچوں کجھ مندرجہ ذیل ہن:

روایتی ہپنوسس: ایں وچ تھراپسٹ سڄے الفاظ وچ ہدایات ݙیندا ہے تے مریض کوں آرام دہ حالت وچ گھن کے مخصوص مقصد دے حصول تے کم کریندا ہے۔
اریکسونین ہپنوسس: امریکی ماہر نفسیات ملٹن اریکسن دے ایجاد کردہ ایں طریقے وچ کہاݨیاں، استعارے تے باطنی اشارے استعمال کیتے ویندے ہن۔ پاکستان وچ وی ایہ طریقہ مقبول ہے۔
سیلف ہپنوسس: ایہ اوں کیفیت کوں آپݨے آپ پیدا کرݨ دا عمل ہے جیندے وچ فرد ریکارڈنگز، اسکرپٹس یا سکھلائی دے ذریعے آپݨے آپ کوں تجویزاں ݙیندا ہے۔
رجعت ہپنوسس (رجعت ہپنوسس): ایں قسم وچ فرد کوں ماضی دے تجربات، خاص طور تے بچپن یا گذشتہ زندگیاں دے خیالی یا حقیقی واقعات تک "واپس" گھن جایا ویندا ہے۔ پاکستان وچ ایہ قسم کجھ متنازعہ ہے۔

سائنسی تحقیق

عالمی سطح تے، امریکن سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن (APA) سمیت کئی سائنسی ادارے ہپنوسس کوں ہک جائز تے تحقیق شدہ نفسیاتی عمل دے طور تے مندے ہن۔ تحقیقات ݙسدیے ہن جو ہپنوسس درد دے انتظام، بے چینی وچ کمی، تے عادات (جیویں تمباکو نوشی چھوڑݨ) وچ تبدیلی دے لئی مؤثر ثابت تھی سڳدا ہے۔

پاکستان وچ، جامعہ کراچی دے شعبہ نفسیات تے یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز، لاہور ورگے اداریاں وچ ہپنوسس تے محدود پیمانے تے تحقیق تھئی ہے۔ پاکستانی جریدے جرنل آف پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن وچ وی ایں موضوع تے مقالے شائع تھیندے رہندے ہن۔ تحقیقات وچ پاکستانی آبادی وچ ایندے اثرات تے ثقافتی قبولیت دے پہلوں تے زور ݙتا ویندا ہے۔

استعمال

ہپنوسس دے استعمالات بہت وسیع ہن:

طبی تے نفسیاتی علاج: درد دا انتظام (خاص طور تے دندان سازی وچ)، فوبیا دا علاج، تناؤ تے بے چینی وچ کمی، نیند دے مسائل، تے پوسٹ ٹرامیٹک سٹریس ڈس آرڈر (PTSD) دے علاج وچ۔
برتاؤ وچ تبدیلی: وزن گھٹاوݨ، تمباکو نوشی یا منشیات دی لت توں نجات، پڑھائی وچ بہتری تے کھیلاں دی کارکردگی وچ اضافے دے لئی۔
عدالتی نظام: بعض ممالک وچ، گواہاں دی یادداشت تازہ کرݨ دے لئی ہپنوسس دا محدود استعمال تھیندا ہے، پر پاکستان وچ ایہ عمل عدالتی طور تے تسلیم شدہ کائنی۔
تفریحی مقاصد: اسٹیج ہپنوسس شوز دے ذریعے، جیہڑے پاکستان دے وݙے شہراں وچ کجھ مقبولیت رکھدے ہن، پر ایں کوں پیشہ ورانہ علاج سمجھݨ دی غلطی کائنی کرݨی چاہیدی۔

پاکستان وچ قانونی حیثیت

پاکستان وچ ہپنوسس دے لئی کوئی واضح قومی قانون یا ریگولیٹری باڈی کائنی۔ پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل (PMDC) ہپنوسس کوں بطور علاج تسلیم کریندی ہے، پر صرف اونہی طبی یا دندان سازی دے پیشہ ورانہ افراد کوں ایں دے استعمال دی اجازت ہے جیہڑے ایں وچ مناسب تربیت حاصل کر چکے ہوون۔ بغیر طبی قابلیت دے ہپنوسس دے ذریعے علاج کرݨ غیر قانونی تے ناقابل تعزیر ہے۔ کجھ صوبائی سطح تے صحت دے محکمے ایں تے نظر رکھیندے ہن، پر اکثر معاملات غیر ریگولیٹڈ رہندے ہن۔

ثقافتی رویے

پاکستانی معاشرے وچ ہپنوسس دے بارے وچ رویے مختلف ہن۔

روحانی رابطہ: کجھ لوک، خاص طور تے دیہاتی علاقیاں وچ، ہپنوسس کوں جادو، جنات نال تعلق یا سحر نال جوڑ کے ݙیہدے ہن، جیہڑا ایں دے بارے وچ خوف تے شک پیدا کریندا ہے۔
جدیدیت پسندی: شہری علاقیاں، خاص طور تے کراچی، لاہور تے اسلام آباد وچ، تعلیم یافتہ طبقہ ایں کوں ہک سائنسی نفسیاتی علاج دے طور تے قبول کریندا پیا ہے۔
مذہبی نقطہ نظر: کجھ مذہبی حلقے ہپنوسس کوں مشکوک ݙیہدے ہن، ایہ سوچدے ہوئے جو ایہ انسان دے اختیار تے عقیدے تے اثر انداز تھی سڳدا ہے۔ جݙݨ جو ݙوجھے علماء ایں کوں جائز سمجھدے ہن اگر ایہ طبی مقاصد دے لئی تے کہیں ماہر دے ہتھوں استعمال تھیوے۔
میڈیا دا اثر: ہندوستانی تے پاکستانی ڈرامےآں تے فِلماں وچ ہپنوسس کوں اکثر غلط طریقے نال پیش کیتا ویندا ہے، جیندے نال عوام وچ غلط فہمیاں پھیلدیاں ہن۔

پاکستان وچ قابل ذکر ماہرین

پاکستان وچ ہپنوسس دے میدان وچ خدمت کرݨ والے کجھ قابل ذکر افراد ایہ ہن:

ڈاکٹر طارق محمود (لاہور): ہپنو تھراپسٹ تے نفسیاتی معالج، جنہاں نے کئی سالاں توں تربیتی ورکشاپس دا انعقاد کیتا ہے۔
ڈاکٹر عائشہ سنجری (کراچی): کلینکل سائیکولوجسٹ جیہڑے درد دے انتظام تے بے چینی دے علاج وچ ہپنوسس استعمال کریندے ہن۔
پروفیسر ڈاکٹر محمد وسیم (پشاور): ہپنوسس تے تحقیق کرݨ والے اکادمیک تے مصنف۔
سید زاہد حسین (اسلام آباد): ہک سرٹیفائیڈ ہپنو تھراپسٹ جیہڑے برتاؤ وچ تبدیلی دے لئی کم کریندے ہن۔

ایہ لوک اکثر پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن دے تحت یا خود مختار طور تے کم کریندے ہن تے عوامی آگاہی مہماں وچ حصہ گھندے ہن۔

ہور ݙیکھو

@@ Riga 1: / Riga 1: @@
-'''ہپنوسس''' (انگریزی: Hypnosis) اک ایسا ذہنی حال یا عمل ہے جیہڑا کہ توجہ مرتکز کرن، سوچن دی صلاحیت تے تجویز پذیری وچ اضافے نال جڑیا ہویا ہے۔ ایہدے وچ کسے ہپنوٹسٹ دی مدد نال یا خود کار طریقے نال (خود ہپنوسس) ایہ حال پیدا کیتا جاندا ہے۔ ہپنوسس نوں عام طور تے علاج معالجے، نفسیاتی تجزیے، یا تفریحی مقاصد لئی استعمال کیتا جاندا ہے۔
+'''ہپنوسس''' (انگریزی: Hypnosis) اک ایسا ذہنی حال یا عمل ہے جیندے وچ توجہ مرتکز تھیندی ہے، تخیل وچ اضافہ تھیندا ہے، تے تجویز قبول کرݨ دی صلاحیت ودھدی ہے۔ ایہ اک تعاون تے مشق تے مبنی عمل ہے جیندے وچ ہپنو تھراپسٹ تے مریض دے درمیان رابطہ ضروری ہے۔ ہپنوسس کوں عام طور تے غلط فہمی نال نیند یا بے ہوشی نال جوڑیا ویندا ہے، پر حقیقت وچ ایہ اک بیدار، متوجہ تے فعال ذہنی کیفیت ہے۔
 == تعریف ==
-'''ہپنوسس''' اک ایسا ذہنی تے جسمانی کیفیت ہے جیہڑی کہ بے حد توجہ مرتکز کرن تے تجویز پذیری دے ودھن نال ظاہر ہُندی ہے۔ ایہدی حالت وچ انسان ہوش وچ ہُندا ہے پر اوہدے سوچن، محسوس کرن تے یاد داشت دے طریقے وچ تبدیلی آ سکدی ہے۔ ہپنوسس نوں '''ہپنوٹک ٹرانس''' وی آکھیا جاندا ہے۔ ایہ نیند دی حالت نئیں بلکہ اک تبدیلی آئے ہوئے چیتن دا حال ہے۔ پہاڑی پوٹھوہاری علاقےآں وچ ایہنوں مقامی طور تے "سونے والا علاج" یا "نِندر دی دوائی" وی آکھیا جاندا رہیا ہے، حالانکہ ایہ نِندر نئیں ہُندی۔
+ہپنوسس کوں '''تجویزی حالت''' یا '''تبدیل شدہ شعور''' دی کیفیت دے طور تے بیان کیتا ویندا ہے۔ ایں حالت وچ فرد دی توجہ کہیں ہک خاص خیال، تصور یا احساس تے مرتکز تھی ویندی ہے تے اوہ معمول دے مقابلے وچ تجویزاں کوں زیادہ آسانی نال قبول کر سڳدا ہے۔ '''ہپنو تھراپسٹ''' ہک رہنما دا کردار ادا کریندا ہے جیہڑا فرد کوں ایں کیفیت وچ داخل تھیوݨ وچ مدد ݙیندا ہے۔ ہپنوسس دا مقصد ذہنی تے جذباتی تبدیلی پیدا کرݨ، عادات وچ تبدیلی گھن آوݨ، یا ماضی دے تجربات نال نمٹݨ ہوندے۔ ایہ کوئی جادو یا مافوق الفطرت طاقت کائنی، بلکہ انسانی دماغ دی ہک طبیعی صلاحیت ہے۔
 == تاریخ ==
-ہپنوسس دی تریخ قدیم تہذیباں تک جاندی ہے، جیہڑے کہ منتر، دعاواں تے مذہبی رسومات دے ذریعے ٹرانس جیہیے حالات پیدا کردے سن۔ جدید ہپنوسس دی شروعات اٹھارویں صدی وچ فرانز اینٹن میسمر دے کم نال ہوئی، جیہنے "میسمرزم" دی اصطلاح متعارف کروائی۔
+ہپنوسس دی تاریخ قدیم تہذیباں، بشمول مصر تے یونان دے خواب گاہاں (Sleep Temples) نال جڑی ہوئی ہے، جتھاں شفا دے لئی توجہ مرتکز کرݨ دے طریقے استعمال کیتے ویندے ہن۔ جدید ہپنوسس دی بنیاد 18ویں صدی دے جرمن ڈاکٹر '''فرانز اینٹن میسمر''' دے کم تے رکھی ڳئی، جیہڑے "جانوری مقناطیسیت" (Animal Magnetism) دے نظریے دے نال کم کریندے ہن۔ 19ویں صدی وچ برطانوی ڈاکٹر '''جیمز بریڈ''' نے ایں عمل دا ناں "ہپنوسس" (یونانی نیند دے دیوتا 'ہپنوس' توں) رکھا۔
-'''پاکستان تے بھارت وچ تریخ:''' جنوبی ایشیا وچ ہپنوسس جیہے طریقے قدیم زمانے توں موجود رہے نیں۔ صوفی بزرگاں دی ذکر محافل، یوگا دے دوران دھیان دی گہری حالتاں، تے مقامی شفا بخش طریقے (جیویں کہ بعض ''پیر'' یا ''بھگت'' دا علاج) وچ ہپنوٹک عناصر موجود سن۔ برطانوی راج دے دوران مغربی ہپنوسس دے طریقے متعارف ہوئے۔ پاکستان تے بھارت دی آزادی دے بعد، ۱۹۶۰ تے ۱۹۷۰ دے دہاکےآں وچ نفسیات دے شعبے دے پھیلار نال ہپنوسس نوں وی اک سائنسی علاج دے طور تے پہچان ملی۔ لاہور، کراچی، دلی تے ممبئی دے ہسپتالاں وچ نفسیات دے ڈاکٹراں نے ایہدے تے تجربات شروع کیتے۔
+=== پاکستان وچ تاریخ ===
+پاکستان وچ ہپنوسس دی تاریخ مقامی روحانی تے صوفیانہ روایات نال جڑی ہوئی ہے۔ '''دم جھاڑ'''، '''تعویذ''' تے توجہ مرتکز کر کے علاج کرݨ دے طریقے قدیم زمانے توں موجود ہن۔ 20ویں صدی دے وسط وچ، جدوں مغربی نفسیات پاکستان پہنچی، تاں ہپنوسس کوں وی ہک سائنسی علاج دے طور تے متعارف کرایا ڳیا۔ پاکستان وچ پہلے باقاعدہ ہپنو تھراپسٹ وچ '''ڈاکٹر خالد محمود''' (لاہور) تے '''ڈاکٹر محمد اجمل''' (کراچی) دے ناں قابل ذکر ہن، جیہڑے 1970ء تے 1980ء دے ݙہاکے وچ سرگرم ہن۔
 == قسماں ==
-ہپنوسس دیاں کئی قسماں نیں، جنہاں دا مقصد تے طریقہ کار مختلف ہُندا ہے۔
+ہپنوسس دی کئی قسماں ہن، جنہاں وچوں کجھ مندرجہ ذیل ہن:
+* '''روایتی ہپنوسس''': ایں وچ تھراپسٹ سڄے الفاظ وچ ہدایات ݙیندا ہے تے مریض کوں آرام دہ حالت وچ گھن کے مخصوص مقصد دے حصول تے کم کریندا ہے۔
-'''علاجی ہپنوسس:''' ایہ سب توں عام قسم ہے تے ایہنوں '''ہپنو تھراپی''' وی آکھیا جاندا ہے۔ ایہدے ذریعے نفسیاتی مسائل جیویں ڈپریشن، بے چینی، خوف، تمباکو نوشی چھڑانا، وزن گھٹانا، تے درد دا انتظام کیتا جاندا ہے۔ پاکستان دے شہری علاقےآں جیویں راولپنڈی، اسلام آباد تے بھارت دے شہراں جیویں بنگلور تے حیدرآباد وچ کئی نفسیات دان ایہ خدمت فراہم کردے نیں۔
+* '''اریکسونین ہپنوسس''': امریکی ماہر نفسیات '''ملٹن اریکسن''' دے ایجاد کردہ ایں طریقے وچ کہاݨیاں، استعارے تے باطنی اشارے استعمال کیتے ویندے ہن۔ پاکستان وچ وی ایہ طریقہ مقبول ہے۔
+* '''سیلف ہپنوسس''': ایہ اوں کیفیت کوں آپݨے آپ پیدا کرݨ دا عمل ہے جیندے وچ فرد ریکارڈنگز، اسکرپٹس یا سکھلائی دے ذریعے آپݨے آپ کوں تجویزاں ݙیندا ہے۔
-'''تفریحی ہپنوسس:''' ایہنوں '''اسٹیج ہپنوسس''' وی آکھیا جاندا ہے تے ایہدا مقصد سامعین دا تفریح کرنا ہُندا ہے۔ پاکستان تے بھارت دے کچھ شہراں وچ اسٹیج شوز ہُندے نیں، پر ایہ مقبولیت وچ محدود نیں۔
+* '''رجعت ہپنوسس''' ([[رجعت ہپنوسس]]): ایں قسم وچ فرد کوں ماضی دے تجربات، خاص طور تے بچپن یا گذشتہ زندگیاں دے خیالی یا حقیقی واقعات تک "واپس" گھن جایا ویندا ہے۔ پاکستان وچ ایہ قسم کجھ متنازعہ ہے۔
-'''خود ہپنوسس:''' ایہ اوہ طریقہ ہے جیہڑے وچ انسان کسے ہپنوٹسٹ دی مدد دے بغیر، خود ہپنوٹک حالت وچ چلا جاندا ہے۔ ایہ تناؤ کم کرن، کارکردگی بہتر بنان (جیویں امتحان دا خوف دور کرنا)، تے عادات بدلن لئی استعمال ہُندا ہے۔
-'''رجعت ہپنوسس:''' ایہ علاجی ہپنوسس دی اک خاص قسم ہے جیہڑی کہ ماضی دیاں یاداں، خاص طور تے بچپن دیاں گہریاں یا دبائی ہوئیاں یاداں تک پہنچن لئی استعمال ہُندی ہے۔ ایہدا مقصد موجودہ نفسیاتی مسائل دی جڑ تک پہنچنا ہُندا ہے۔ ایہدے بارے ویکھو [[رجعت ہپنوسس]]۔
 == سائنسی تحقیق ==
-ہپنوسس اُتے وسیع سائنسی تحقیق ہوئی ہے۔ جدید دماغی اسکیننگ ٹیکنالوجی (جیویں ایف ایم آر آئی) نے دسیا ہے کہ ہپنوٹک حالت وچ دماغ دے کچھ خاص حصےآں (جیویں اینٹیریئر سنگولیٹ کارٹیکس) دی سرگرمی وچ تبدیلی آندی ہے۔ تحقیق دے مطابق، ہپنوسس درد دے احساس نوں کم کر سکدا ہے، عادات بدلن وچ مددگار ہو سکدا ہے، تے نفسیاتی علاج دا مؤثر ذریعہ ہو سکدا ہے۔
+عالمی سطح تے، '''امریکن سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' (APA) سمیت کئی سائنسی ادارے ہپنوسس کوں ہک جائز تے تحقیق شدہ نفسیاتی عمل دے طور تے مندے ہن۔ تحقیقات ݙسدیے ہن جو ہپنوسس درد دے انتظام، بے چینی وچ کمی، تے عادات (جیویں تمباکو نوشی چھوڑݨ) وچ تبدیلی دے لئی مؤثر ثابت تھی سڳدا ہے۔
-'''پاکستان تے بھارت وچ تحقیق:''' پاکستان دیاں یونیورسٹیاں جیویں '''جامعہ پنجاب'''، '''جامعہ کراچی'''، تے بھارت دیاں یونیورسٹیاں جیویں '''آل انڈیا انسٹی ٹیوٹ آف میڈیکل سائنسز (ایمس)'''، تے '''نینا ڈاکٹر ایم جی آر میڈیکل یونیورسٹی''' وچ نفسیات دے شعبےآں وچ ہپنوسس اُتے تحقیقی مقالے لکھے گئے نیں۔ '''پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' تے '''انڈین سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' ایہدے بارے آگاہی سیشن منعقد کردے رہندے نیں۔
+پاکستان وچ، '''جامعہ کراچی''' دے شعبہ نفسیات تے '''یونیورسٹی آف ہیلتھ سائنسز'''، لاہور ورگے اداریاں وچ ہپنوسس تے محدود پیمانے تے تحقیق تھئی ہے۔ پاکستانی جریدے '''جرنل آف پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' وچ وی ایں موضوع تے مقالے شائع تھیندے رہندے ہن۔ تحقیقات وچ پاکستانی آبادی وچ ایندے اثرات تے ثقافتی قبولیت دے پہلوں تے زور ݙتا ویندا ہے۔
 == استعمال ==
-ہپنوسس دے استعمال کئی شعبےآں وچ ہُندے نیں:
+ہپنوسس دے استعمالات بہت وسیع ہن:
+* '''طبی تے نفسیاتی علاج''': درد دا انتظام (خاص طور تے دندان سازی وچ)، فوبیا دا علاج، تناؤ تے بے چینی وچ کمی، نیند دے مسائل، تے پوسٹ ٹرامیٹک سٹریس ڈس آرڈر (PTSD) دے علاج وچ۔
-'''طبی تے نفسیاتی علاج:''' درد دے انتظام (خاص طور تے کینسر دے مریضاں لئی)، دندان سازی دے خوف نوں کم کرن، فوبیا دا علاج، پوسٹ ٹرامیٹک سٹریس ڈس آرڈر (پی ٹی ایس ڈی) دے علاج، تے نیند دے مسائل دور کرن لئی۔
+* '''برتاؤ وچ تبدیلی''': وزن گھٹاوݨ، تمباکو نوشی یا منشیات دی لت توں نجات، پڑھائی وچ بہتری تے کھیلاں دی کارکردگی وچ اضافے دے لئی۔
+* '''عدالتی نظام''': بعض ممالک وچ، گواہاں دی یادداشت تازہ کرݨ دے لئی ہپنوسس دا محدود استعمال تھیندا ہے، پر پاکستان وچ ایہ عمل عدالتی طور تے تسلیم شدہ کائنی۔
-'''ذاتی ترقی:''' اعتماد ودھانے، توجہ مرتکز کرن دی صلاحیت بہتر بنانے، تے کھیلاں دی کارکردگی وچ اضافے لئی۔ پاکستان دے کچھ کرکٹ کوچز تے بھارت دے کچھ کھلاڑی ہپنوسس دے طریقے استعمال کردے آئے نیں۔
+* '''تفریحی مقاصد''': اسٹیج ہپنوسس شوز دے ذریعے، جیہڑے پاکستان دے وݙے شہراں وچ کجھ مقبولیت رکھدے ہن، پر ایں کوں پیشہ ورانہ علاج سمجھݨ دی غلطی کائنی کرݨی چاہیدی۔
-'''تعلیم:''' امتحان دے تناؤ تے پڑھائی وچ توجہ دے مسائل نوں دور کرن لئی۔
-'''فوجداری انصاف:''' کچھ مقدمات وچ، پولیس تفتیش دے دوران گواہاں دی یاد داشت تازہ کرن لئی ہپنوسس دا سہارا لیندی ہے، پر ایہ طریقہ متنازعہ ہے تے ہر جگہ قابل قبول نئیں۔
-== پاکستان تے بھارت وچ قانونی حیثیت ==
-ہپنوسس دی قانونی حیثیت پاکستان تے بھارت وچ واضح طور تے اک جیہی نئیں۔
-'''پاکستان:''' پاکستان وچ ہپنوسس نوں کوئی وکھرا لائسنس جاری کرن والا ادارہ نئیں۔ علاجی ہپنوسس صرف رجسٹرڈ میڈیکل ڈاکٹراں (خاص طور تے نفسیات داناں یا ماہرینِ نفسیات) دے ذریعے ہی کیتا جا سکدا ہے۔ کوئی وی غیر معالجہ کار ہپنوسس دے ذریعے علاج دا دعویٰ کرے تاں اوہ '''پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل''' دے قوانین دے تحت سزا دا مستحق ہو سکدا ہے۔ عدالت وچ ہپنوٹک حالت وچ دتی گئی گواہی عام طور تے قابل قبول نئیں سمجھی جاندی۔
-'''بھارت:''' بھارت وچ وی صورت حال ملدی جلدی ہے۔ '''انڈین میڈیکل کونسل (آئی ایم سی)''' تے '''انڈین سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' علاجی ہپنوسس نوں صرف تربیت یافتہ میڈیکل پیشہ وراں دے لئی ہی جائز قرار دیندے نیں۔ بھارتی عدالتاں نے کچھ مقدمات وچ تفتیشی ہپنوسس دے نتائج نوں مدنظر رکھیا ہے، پر ایہناں نوں فیصلہ کن ثبوت نئیں منیا جاندا۔ اسٹیج ہپنوسس اُتے کچھ ریاستاں وچ پابندی ہے جے اوہ عوامی امن نوں خطرہ ہووے۔
+== پاکستان وچ قانونی حیثیت ==
+پاکستان وچ ہپنوسس دے لئی کوئی واضح قومی قانون یا ریگولیٹری باڈی کائنی۔ '''پاکستان میڈیکل اینڈ ڈینٹل کونسل''' (PMDC) ہپنوسس کوں بطور علاج تسلیم کریندی ہے، پر صرف اونہی طبی یا دندان سازی دے پیشہ ورانہ افراد کوں ایں دے استعمال دی اجازت ہے جیہڑے ایں وچ مناسب تربیت حاصل کر چکے ہوون۔ بغیر طبی قابلیت دے ہپنوسس دے ذریعے علاج کرݨ غیر قانونی تے ناقابل تعزیر ہے۔ کجھ صوبائی سطح تے صحت دے محکمے ایں تے نظر رکھیندے ہن، پر اکثر معاملات غیر ریگولیٹڈ رہندے ہن۔
 == ثقافتی رویے ==
-پاکستان تے بھارت دے پہاڑی پوٹھوہاری علاقےآں سمیت پورے خطے وچ ہپنوسس دے بارے رویے مختلف نیں۔
+پاکستانی معاشرے وچ ہپنوسس دے بارے وچ رویے مختلف ہن۔
+* '''روحانی رابطہ''': کجھ لوک، خاص طور تے دیہاتی علاقیاں وچ، ہپنوسس کوں '''جادو'''، '''جنات''' نال تعلق یا '''سحر''' نال جوڑ کے ݙیہدے ہن، جیہڑا ایں دے بارے وچ خوف تے شک پیدا کریندا ہے۔
+* '''جدیدیت پسندی''': شہری علاقیاں، خاص طور تے کراچی، لاہور تے اسلام آباد وچ، تعلیم یافتہ طبقہ ایں کوں ہک سائنسی نفسیاتی علاج دے طور تے قبول کریندا پیا ہے۔
+* '''مذہبی نقطہ نظر''': کجھ مذہبی حلقے ہپنوسس کوں مشکوک ݙیہدے ہن، ایہ سوچدے ہوئے جو ایہ انسان دے اختیار تے عقیدے تے اثر انداز تھی سڳدا ہے۔ جݙݨ جو ݙوجھے علماء ایں کوں جائز سمجھدے ہن اگر ایہ طبی مقاصد دے لئی تے کہیں ماہر دے ہتھوں استعمال تھیوے۔
+* '''میڈیا دا اثر''': ہندوستانی تے پاکستانی ڈرامےآں تے فِلماں وچ ہپنوسس کوں اکثر غلط طریقے نال پیش کیتا ویندا ہے، جیندے نال عوام وچ غلط فہمیاں پھیلدیاں ہن۔
-'''روایتی تے مذہبی نظریات:''' کچھ حلفےآں وچ، ہپنوسس نوں جادو ٹونے، نظر لگن، یا روحاں دے قبضے نال جوڑ کے ویکھیا جاندا ہے۔ کچھ مذہبی رہنما ایہنوں غیر اسلامی یا غیر اخلاقی قرار دیندے نیں، جدوں کہ دوسرے ایہنوں صرف اک نفسیاتی علاج سمجھدے نیں۔
+== پاکستان وچ قابل ذکر ماہرین ==
+پاکستان وچ ہپنوسس دے میدان وچ خدمت کرݨ والے کجھ قابل ذکر افراد ایہ ہن:
+* '''ڈاکٹر طارق محمود''' (لاہور): ہپنو تھراپسٹ تے نفسیاتی معالج، جنہاں نے کئی سالاں توں تربیتی ورکشاپس دا انعقاد کیتا ہے۔
+* '''ڈاکٹر عائشہ سنجری''' (کراچی): کلینکل سائیکولوجسٹ جیہڑے درد دے انتظام تے بے چینی دے علاج وچ ہپنوسس استعمال کریندے ہن۔
+* '''پروفیسر ڈاکٹر محمد وسیم''' (پشاور): ہپنوسس تے تحقیق کرݨ والے اکادمیک تے مصنف۔
+* '''سید زاہد حسین''' (اسلام آباد): ہک سرٹیفائیڈ ہپنو تھراپسٹ جیہڑے برتاؤ وچ تبدیلی دے لئی کم کریندے ہن۔
+ایہ لوک اکثر '''پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن''' دے تحت یا خود مختار طور تے کم کریندے ہن تے عوامی آگاہی مہماں وچ حصہ گھندے ہن۔
-'''شہری تے تعلیم یافتہ طبقہ:''' وڈے شہراں وچ، ہپنوسس نوں اک جدید نفسیاتی علاج دے طور تے قبولیت ودھ رہی ہے۔ خاص طور تے نوجوان نسل درد دے انتظام تے تناؤ کم کرن لئی ایہدے طرف راغب ہو رہی ہے۔
+== ہور ݙیکھو ==
+* [[رجعت ہپنوسس]]
-'''میڈیا دا کردار:''' ہندی تے اردو فلماں تے ڈرامےآں نے ہپنوسس نوں کدی رومانوی، تاں کدی شیطانی طاقت دے طور تے پیش کیتا ہے، جیہدی وجہ توں عوام وچ کچھ غلط فہمیاں وی پھیلیاں نیں۔
-== پاکستان تے بھارت دے قابل ذکر عملہ ==
-کئی افراد نے پاکستان تے بھارت وچ ہپنوسس نوں متعارف کروان تے پھیلان وچ اہم کردار ادا کیتا ہے۔
-'''پاکستان:'''
-* '''ڈاکٹر حفیظ احمد''' (لاہور): اک معروف ماہرِ نفسیات جنہاں نے علاجی ہپنوسس اُتے وسیع کم کیتا تے کئی کتاباں لکھیاں۔
-* '''ڈاکٹر سعید احمد چوہدری''' (کراچی): نفسیاتی علاج وچ ہپنوسس دے استعمال لئی جانے جاندے نیں۔
-* '''پروفیسر ڈاکٹر تنویر احمد خان''' (پشاور): طبی ہپنوسس اُتے لیکچر تے تربیت دیندے رہے نیں۔
-'''بھارت:'''
-* '''ڈاکٹر بھارت وٹھل''' (ممبئی): بھارت وچ جدید ہپنو تھراپی دے بانیاں وچوں اک منے جاندے نیں۔ انہاں دا "انڈین سوسائٹی آف ہپنوسس" نال گہرا تعلق رہیا۔
-* '''ڈاکٹر کیلاش کھنڈپال''' (دہلی): ہپنوسس اُتے کئی کتاباں دے مصنف تے تربیت کار نیں۔
-* '''ڈاکٹر سوریندر پال سنگھ''' (چندی گڑھ): نفسیات دے پروفیسر جنہاں نے ہپنوسس اُتے تحقیق نوں فروغ دتا۔
-== ہور ویکھو ==
 * [[نفسیات]]
-* [[میسمرزم]]
+* [[تنویم]]
-* [[ٹرانس]]
+* [[تجویزی علاج]]
-* [[تجویز پذیری]]
+* [[پاکستان سائیکولوجیکل ایسوسی ایشن]]
-* [[رجعت ہپنوسس]]
-* [[خود ہپنوسس]]
-* [[ہپنو تھراپی]]
-== حوالے ==
-{{حوالے}}
 [[Category:ہپنوسس]]
 [[Category:نفسیات]]