Visualizza wikitesto di အိပ်မွေ့ချ

{{Infobox medical condition
| name = အိပ်မွေ့ချ
| synonyms = အိပ်မွေ့ချခြင်း၊ အိပ်အတုဖန်တီးခြင်း
| pronounce = အိန်မွေ့ချ
| field = [[စိတ်ပညာ]]၊ [[အာရုံကြောပညာ]]
}}
'''အိပ်မွေ့ချ''' သည် စိတ်အာရုံကို အာရုံစူးစိုက်မှု အဆင့်မြင့်မားသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိစေပြီး အကြံဉာဏ်သစ်များ၊ အတွေးအမြင်များ၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်တွင်းခံစားချက်များကို တုံ့ပြန်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် လူတစ်ဦးသည် သာမန်သတိထားမှုထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ အာရုံစိုက်နိုင်ပြီး စိတ်ကူးယဉ်မှုများကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ခံစားနိုင်သည်။ ဤသည်မှာ အိပ်စက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ နိုးကြားသော်လည်း အာရုံစူးစိုက်မှု ပြောင်းလဲသွားသော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။

== အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ==
'''အိပ်မွေ့ချ''' ကို စိတ်ပညာနှင့် ဆေးပညာတွင် သတိရှိသော်လည်း သာမန်သတိထားမှုနှင့် ကွဲပြားသည့် အာရုံစူးစိုက်မှု အခြေအနေအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသူ (အိပ်မွေ့ချခံရသူ) သည် သူ့ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတိရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး သူ၏ဆန္ဒအတိုင်း လှုပ်ရှားပြောဆိုနိုင်သော်လည်း ဦးတည်ချက်ရှိသော အာရုံစိုက်မှုကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုများ လျော့နည်းကာ အကြံဉာဏ်သစ်များကို ပိုမိုလက်ခံနိုင်စွမ်း ရှိလာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤပညာရပ်ကို '''"အိပ်အတုဖန်တီးခြင်း"''' ဟူ၍လည်း ရံဖန်ရံခါ ခေါ်ဆိုကြသည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
=== ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်း ===
အိပ်မွေ့ချ၏ မူလအစမှာ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများဖြစ်သော အီဂျစ်၊ ဂရိနှင့် အိန္ဒိယတို့တွင် ဘာသာရေး သို့မဟုတ် အနာရောဂါငြိမ်းစရာ အတွက် အသုံးပြုခဲ့သော ထူးဆန်းသည့် အာရုံစူးစိုက်မှု နည်းလမ်းများအထိ ပြန်လည် ခြေရာခံနိုင်သည်။ သို့သော် ခေတ်သစ် အိပ်မွေ့ချပညာသည် ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဂျာမန်ဆရာဝန် '''ဖရန့်ဇ် မက်စ်မာ''' ၏ "တိရစ္ဆာန်သံလိုက်ဓာတ်" သီအိုရီဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆရာဝန် '''ဂျိမ်းစ် ဘရိတ်''' က အိပ်မွေ့ချဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုတွင် '''မီလ်တန် အရစ်ခ်ဆန်''' ကဲ့သို့သော စိတ်ပညာရှင်များက အိပ်မွေ့ချကို ကုထုံးတစ်ခုအဖြစ် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။

=== မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သမိုင်းကြောင်း ===
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိပ်မွေ့ချပညာသည် ကိုလိုနီခေတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ်များမှ စတင်၍ အနောက်တိုင်းဆေးပညာနှင့်အတူ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတွင် '''သမာဓိဘာဝနာ''' နှင့် '''အသိဉာဏ်တိုးတက်ရေး အာရုံစိုက်မှု''' နည်းလမ်းများရှိပြီးဖြစ်ရာ အိပ်မွေ့ချနှင့် ဆင်တူသော အချက်အလက်များ ပါဝင်နေသည်။ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်များတွင် စိတ်ရောဂါကုထုံးအဖြစ် အနည်းငယ် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များမှစ၍ နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာခြင်းနှင့်အတူ အိပ်မွေ့ချဆိုင်ရာ သင်တန်းများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ '''မြန်မာနိုင်ငံ စိတ်ပညာအသင်း''' ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများမှ လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်လာကြသည်။

== အိပ်မွေ့ချ အမျိုးအစားများ ==
အိပ်မွေ့ချကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။

'''သမားရိုးကျ အိပ်မွေ့ချ (Traditional Hypnosis)''' - ဤနည်းတွင် အိပ်မွေ့ချဆရာက တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြားချက်များပေးပြီး အိပ်မွေ့ချခံရသူသည် သူ၏ သိစိတ်အာရုံကို ယာယီချန်ထားခဲ့ကာ အိပ်မွေ့ချဆရာ၏ အကြံပြုချက်များကို တုံ့ပြန်သည်။ ဆေးရုံများတွင် နာကျင်မှုထိန်းချုပ်ရန် သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ပူပန်မှု လျော့ချရန် အသုံးပြုသည်။

'''ခေတ်သစ် အိပ်မွေ့ချ (Modern Hypnotherapy)''' - ဤနည်းသည် ကုထုံးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အသုံးပြုသည်။ အိပ်မွေ့ချဆရာနှင့် လူနာ တွဲဖက်၍ လူနာ၏ အတွင်းစိတ်အရင်းအမြစ်များကို ရှာဖွေပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းသည်။ စွဲလမ်းမှုပပျောက်ရေး၊ စိတ်ဖိစီးမှုစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းသိမ်းရေးတို့တွင် အသုံးဝင်သည်။

'''အိပ်မွေ့ချ နောက်ပြန်ဆွဲ (Regression Hypnosis)''' - ဤနည်းသည် [[အိပ်မွေ့ချ နောက်ပြန်ဆွဲ]] ဟူသော သီးခြားနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦး၏ အတိတ်အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်သတိရစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ယခင်ဘဝဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများကို ပြန်လည်ရှာဖွေသည့် နည်းလမ်းများလည်း ပါဝင်တတ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤနည်းလမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် ငြင်းခုံမှုများ ရှိသည်။

'''ကိုယ်တိုင် အိပ်မွေ့ချ (Self-Hypnosis)''' - လူတစ်ဦးချင်းစီက သူတို့ကိုယ်သူတို့ အိပ်မွေ့ချအခြေအနေသို့ ရောက်အောင် လေ့ကျင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနည်းကို စိတ်ဖိစီးမှုကာကွယ်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှု တိုးတက်စေခြင်းနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤနည်းလမ်းကို သင်ကြားပေးသော စာအုပ်များနှင့် အွန်လိုင်းသင်ခန်းစာများ တဖြည်းဖြည်း ထွက်ပေါ်လာနေသည်။

== သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသန ==
အိပ်မွေ့ချသည် သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာမှုများ၏ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ '''ဦးနှောက်ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (Neuroimaging)''' လေ့လာမှုများအရ အိပ်မွေ့ချအခြေအနေတွင် ဦးနှောက်၏ အာရုံကြောဆက်သွယ်မှုများ ပြောင်းလဲမှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အထူးသဖြင့် အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် ကိုယ်တွင်းခံစားချက်များကို ထိန်းချုပ်သော ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းများ တက်ကြွမှု လျော့နည်းသွားတတ်သည်။ ဤသည်မှာ အိပ်မွေ့ချခံရသူသည် အပြင်လောကဆိုင်ရာ အာရုံများကို ယာယီထိန်းချုပ်ထားနိုင်ပြီး သူ၏အတွင်းကမ္ဘာဆီသို့ အာရုံစူးစိုက်နိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်နိုင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်း '''ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်''' နှင့် '''မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်''' တို့၏ စိတ်ရောဂါဌာနများတွင် အိပ်မွေ့ချ၏ ထိရောက်မှုကို စိတ်ဖိစီးမှုရောဂါ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုရောဂါနှင့် ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းစသည့် နယ်ပယ်များတွင် ကနဦး လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် နိုင်ငံတကာအဆင