Visualizza wikitesto di གཡོ་སྒྱུ་བཟོ་བ།

{{Infobox medical condition
| name = ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ།
| synonyms = གཡོ་སྒྱུ་རིག་པ།, སེམས་ཀྱི་བཅོས་ཐབས་ཤིག
| field = [[སེམས་ཁམས་རིག་པ།]], [[ནད་བཅོས་རིག་པ།]]
| symptoms =
| complications =
| onset =
| duration =
| types =
| causes =
| risks =
| diagnosis =
| differential =
| prevention =
| treatment =
| medication =
| prognosis =
| frequency =
| deaths =
}}

'''ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་'''ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ལ་གཟིགས་པ་དང་། ཡར་ཐོན་གྱི་གནས་སྟངས་སུ་གཏོང་བའི་ནུས་པ་ཅན་གྱི་བཅོས་ཐབས་ཤིག་ཡིན། འདི་ནི་ནད་པའི་སེམས་ཁམས་དང་ལུས་པོའི་གནོད་འཚེ་སེལ་བ། སྤྱོད་ཚུལ་གསར་པ་སྦྱོང་བ། ནད་རིམས་ཀྱི་གདོང་ལེན་བྱེད་པ་བཅས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད། འདི་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་། རིག་གནས། སྨན་བཅོས་བཅས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་གི་ཁྲོད་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད།

== ངོ་བོ་ཅན་གྱི་འགྲེལ་བཤད། ==
'''ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་'''ནི་སེམས་ཀྱི་ཡར་ཐོན་གྱི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཏུ་གཏོང་བ་དེ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་སེམས་པས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་གཟིགས་སྟངས་ལས་ལོག་པའི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་གསར་པ་དང་། ཉམས་མྱོང་། སློབ་གསོ་བཅས་ལ་ཁ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་ཐུབ། འདི་ནི་སེམས་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་གཟིགས་པ་གཏད་པར་བྱེད་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་སྟེར་གྱི་ཡོད། ཡར་ཐོན་གྱི་གནས་སྟངས་འདི་ནི་ཉལ་ཁྲིའི་གནས་སྟངས་དང་མི་འདྲ་བར། སེམས་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཅིག་ལ་གཟིགས་པ་དང་། བསམ་བློ་རྒྱ་ཆེན་པོ། ལན་འདེབས་བྱེད་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།

== ལོ་རྒྱུས། ==
=== འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། ===
ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུའི་རྣམ་པ་རྙིང་པ་རྣམས་ནི་སྤྱི་སྔོན་གྱི་སྔོན་ལ་ཡང་གྲུབ་ཅིང་། ཨི་ཇིབ་དང་། གྷི་རིག་གི་རིག་གནས། རྒྱ་ནག རྒྱ་གར་སོགས་སུ་གསོ་བ་རིག་པའི་ཆ་ཤས་སུ་གཏོང་གི་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཁྲོད་དུ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་བཅིངས་ནས་གཟིགས་པའི་སྒོ་ནས་ནད་སེལ་བཞིན་པའི་གཞུང་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་མཆིས། དེང་རབས་ཀྱི་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུའི་གཞུང་ལུགས་ནི་༡༨ དང་ ༡༩ པའི་དུས་རབས་ཀྱི་ཨོས་ཐྲི་ཡ་གྱི་སྨན་པ '''ཕྲན་ཛི་མེས་མེར་'''གྱིས་གཙོ་བོ་བཟུང་སྟེ་གྲུབ་པ་ཡིན།

=== འབྲུག་གི་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས། ===
འབྲུག་གི་ནང་དུ་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་སེམས་ཁམས་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ཉེ་ཆར་གྱི་ལོ་རབས་ཁྲོད་དུ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་བཅིངས་ནས་གཟིགས་པའི་སྒོ་ནས་ནད་སེལ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཁྲོད་དུ་དུས་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། '''རྫོང་སྐོར་'''དང་། '''སྒོམ་རིམ་'''སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སེམས་པ་ཞི་བར་གཏོང་བ། ནད་དུག་སེལ་བ། ཡིད་ཆེས་དང་ནུས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་བཅས་ནི་རྒྱུན་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེང་གི་དུས་སུ་འབྲུག་གི་སྨན་བཅོས་ཁང་དང་སེམས་ཁམས་གསོ་བའི་ལས་ཁུངས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་ནི་ནད་བཅོས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སུ་བཀོད་སྤྱོད་བྱེད་པར་འགོ་ཚུགས་ཡོད།

== རིགས་གྲས། ==
ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་ལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ནི་བེད་སྤྱོད་གཏོང་སའི་ས་གནས་དང་དམིགས་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡོད།

* '''སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་''': སྨན་པས་ནད་པར་ནད་དུག་སེལ་བའམ། གདོང་ལེན་བྱེད་པ། སྐྱོན་གྱིས་གཟིར་བའི་སེམས་ཁམས་སེལ་བ་བཅས་ལ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད།
* '''རང་དོན་གྱི་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་''': མི་སེར་རང་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཁམས་ཞི་བར་གཏོང་བ། དཔྱད་ཞིབ་ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ། སྤྱོད་ཚུལ་གསར་པ་སྦྱོང་བ་སོགས་ལ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད།
* '''ཆབ་སྲིད་དང་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་''': དེབ་ཐེར་དང་། གློག་བརྙན། ལས་རིགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་སོགས་སུ་སྐད་ཆ་དང་བརྗོད་གཞིའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་མཁས་པར་བྱེད་པ་ལ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད།
* '''[[ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་བཟོ་བ།]]''': འདི་ནི་ཡར་ཐོན་གྱི་གནས་སྟངས་ཁྲོད་དུ་ནད་པས་སྔོན་གྱི་ཚེ་སྨན་གྱི་ཉམས་མྱོང་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་སོགས་ལ་དྲན་པ་གསར་དུ་འཁྲུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། འདི་ལ་རིག་པའི་ཐོག་ནས་ཁས་ལེན་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད།

== རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག ==
རིག་པའི་ཐོག་ནས་བལྟས་པའི་ཚེ་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་ནི་སེམས་ཁམས་དང་ལུས་པོའི་འབྲེལ་བ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་བཅོས་ཐབས་ཤིག་ཡིན། ཡར་ཐོན་གྱི་གནས་སྟངས་སུ་སེམས་པས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་གཟིགས་སྟངས་ལས་ལོག་པའི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་དང་ལུས་པོའི་ལན་འདེབས་བྱེད་ཐུབ། འདི་ནི་'''སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་བཅིངས་པའི་གནས་སྟངས་'''ཞིག་གི་ཁྲོད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེ་ཀློང་ངོས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་བཅས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་ནི་ནད་བཅོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

== བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ས་གནས། ==
ཡར་ཐོན་གཡོ་སྒྱུ་ནི་ས་གནས་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད།

* '''སྨན་བཅོས་ཀྱི་ས་གནས་''': ན་ཟུག་གི་གདོང་ལེན་བྱེད་པ། སེམས་ཁམས་ཀྱི་ནད་རིམས་དཔེར་ན་ཞེད་སེམས་དང་། དུག་སྦྱོར་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་སོགས་སེལ་བ། ནད་པའི་གདོང་ལེན་སྟབས་བདེ་བཟོ་བ་བཅས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད།
* '''རང་ཉིད་འཕེལ་རྒྱས་''': ཡིད་ཆེས