Visualizza wikitesto di Ìmọ̀ràn Oorun

'''Hypnosis''' (Gíríkì: ὕπνος ''húpnos'', "orun") jẹ́ ipa iṣẹ́-ọkàn tí ó ń mú ààyè ìṣọkan àti ìṣọkan láàárín oníṣègùn àti aláìsàn, níbi tí aláìsàn yóò gbọ́ àwọn ìlànà tí oníṣègùn ń pèsè, tí ó sì ń mú ìrísí ìṣòro, ìrètí, àti ìṣàkóso bíi ìṣòro láti rí.

== Ìtumọ̀ ==
'''Hypnosis''' jẹ́ ipa iṣẹ́-ọkàn tí ó jẹ mímọ́, tí ó sì ń mú kí ènìyàn wọ inú ipa ìṣòro tí ó jẹ́ ààyè ìṣọkan àti ìṣọkan láàárín oníṣègùn àti aláìsàn. Ní ààyè yìí, aláìsàn ń gbọ́ àwọn ìlànà tí oníṣègùn ń pèsè, tí ó sì ń mú ìrísí ìṣòro, ìrètí, àti ìṣàkóso bíi ìṣòro láti rí. Kò jẹ́ "orun" gẹ́gẹ́ bí a ti mọ̀, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ipa ìṣòro tí ó mú kí ènìyan jẹ́ olùgbọ́ràn tí ó tọ́jú àwọn ìlànà tí wọ́n ń fún u ní.

== Ìtàn (Agbáyé àti ti Nàìjíríà) ==
Ìlànà ìṣègùn bíi hypnosis ti wà láti ìgbà àtijọ́, àwọn ìlú mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n bíi Egypt àti Greece ti ń lo ìlànà bẹ́ẹ̀ fún ìwòsàn. Ṣùgbọ́n, ìmọ̀ ìṣàyẹ̀wò hypnosis gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ ìṣègùn ti bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1700s pẹ̀lú Franz Mesmer, èyí tí ó jẹ́ ìlànà "mesmerism". Ní ọdún 1800s, James Braid ṣe àwárí ọ̀rọ̀ "hypnosis".

Ní Nàìjíríà, àwọn ìlànà ibílẹ̀ bíi '''[[Ìtúpalẹ̀ Oògùn]]''' àti '''[[Ìwòsàn Ọkàn]]''' ti wà láti ìgbà àtijọ́, èyí tí ó jọ hypnosis lọ́nà kan. Àwọn Bàbáláwo àti Ìyáláwo ti ń lo ìlànà ìṣọrọ, ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àti ìlù fún láti mú ipa ìṣòro lórí ènìyàn. Ní ọdún 1900s, ìmọ̀ ìṣègùn hypnosis ti wọ Nàìjíríà pẹ̀lú àwọn onímọ̀ ìṣègùn tí wọ́n kọ́ ẹ̀kọ́ ní òkè òkun. Ìjọ '''Nigerian Society of Hypnosis''' (NSH) dàgbà ní ìlú Ìbàdàn, èyí tí ó ń tọ́jú ìkẹ́kọ̀ọ́ àti ìtànkálẹ̀ ìmọ̀ hypnosis ní orílẹ̀-èdè.

== Àwọn Iru Hypnosis ==
Hypnosis lè pín sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ oríṣi:

* '''Hypnosis Oníṣègùn (Clinical Hypnosis):''' A ń lo fún ìwòsàn ìṣòro ọkàn àti ara, bíi láti dẹ́kun ìwọ́ sígá, mu ìlera ara dára, tàbí dín ìrora kù.
* '''Hypnosis Ìṣòwò (Stage Hypnosis):''' Èyí tí a ń lo fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́, tí a sì ń ṣe fún àwùjọ. Ó jẹ́ ìtọ́nisọ́nà láti ṣe àwọn nǹkan àìsọdọ́tí.
* '''Hypnosis Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ (Educational Hypnosis):''' A ń lo láti ràn á lọ́wọ́ nínú ìkẹ́kọ̀ọ́, bíi láti gbé ìrántí dára tàbí mú kí ènìyàn kọ́ ẹ̀kọ́ yẹn.
* '''Ìmọ̀ràn Oorun Àtúnpadà (Regression Hypnosis):''' Èyí tí ó jẹ́ ìlànà láti ṣe àtúnpadà ìrántí ènìyàn sí ìgbà tí ó ti kọjá, bíi láti wá orísun ìṣòro kan. Ẹ wo [[Ìmọ̀ràn Oorun Àtúnpadà]] fún ìròyìn sí i.
* '''Hypnosis Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Ara Ẹni (Self-Hypnosis):''' Èyí tí ènìyàn ń ṣe fún ara rẹ̀, láti mú ipa ìṣòro lórí ara rẹ̀ láìsí olùrànlọ́wọ́.

== Ìwádìí Sáyẹ́nsì ==
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwádìí sáyẹ́nsì ti fihàn pé hypnosis jẹ́ ìlànà tí ó ní ipa. Ìwádìí fMRI ti fihàn pé àwọn apá ọkàn bíi anterior cingulate cortex ń ṣiṣẹ́ ní ọ̀nà yàtọ̀ nígbà hypnosis. Ní Nàìjíríà, àwọn ilé-ẹ̀kọ́ gíga bí '''University of Ibadan''' àti '''University of Lagos''' ti ń ṣe ìwádìí lórí ipa hypnosis lórí ìlera ọkàn àti láti dẹ́kun ìwọ́ ohun ìmú lọ́nà.

Àwọn ìwádìí ti fihàn pé hypnosis lè ràn á lọ́wọ́ láti:
* Dín ìrora kù (fún àwọn aláìsàn cancer tàbí nígbà ìbímọ)
* Dẹ́kun ìṣòro ìṣorọ̀ (anxiety)
* Ṣe ìdẹ́kun ìwọ́ sígá àti ohun ìmú
* Mu ìlera ọkàn dára

== Àwọn ìlò rẹ̀ ==
Hypnosis ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlò ní Nàìjíríà:

* '''Ìṣègùn:''' Láti ṣe ìtọ́jú ìṣòro ọkàn bíi depression, ìṣòro ìṣorọ̀, PTSD, àti láti dín ìrora kù.
* '''Ìlera:''' Láti ràn á lọ́wọ́ láti dẹ́kun ìwọ́ sìgá, mu ìṣelọpẹ́ dára, tàbí ṣe ìdẹ́kun ìjẹun púpọ̀.
* '''Ẹ̀kọ́:''' Láti ràn á lọ́wọ́ láti gbé ìrántí dára, dín ìṣòro ìkẹ́kọ̀ọ́ kù, àti mú kí ènìyàn kọ́ ẹ̀kọ́ yẹn.
* '''Ìdánilẹ́kọ̀ọ́:''' Láti mú ipa ìṣòro lórí ènìyàn láti gbé ìwà rere dára, bíi láti mu ìgbẹ́kẹ̀le ara ẹni pọ̀.
* '''Ìṣẹ́ òfin:''' Láti ràn á lọ́wọ́ nínú ìwádìí ẹ̀jẹ̀, láti mú kí àwọn ẹlẹ́rìí rántí ohun tí wọ́n rí.

== Ipo Òfin ní Nàìjíríà ==
Ní Nàìjíríà, hypnosis fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tàbí ìṣòwò kò ní ìdínkù nínú òfin. Ṣùgbọ́n, fún ìlò oníṣègùn, ó niláti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ àwọn aláṣẹ ìṣègùn. '''Medical and Dental Council of Nigeria''' (MDCN) àti '''Association of Psychiatrists in Nigeria''' (APN) ni wọ́n ń tọ́jú ìlò hypnosis fún ìwòsàn. Oníṣègùn tí kò bá ní ìwé-ẹ̀rí tó yẹ kò gbọdọ̀ lo hypnosis. Fún ìlò níbi ìwádìí ẹ̀jẹ̀, ó gbọ́dọ̀ jẹ́ lábẹ́ ìtọ́sọ́nà àwọn òṣìṣẹ́ òfin.

== Ìwòye Àṣà àti Ìgbàgbọ́ ==
Ọ̀pọ̀ ènìyàn ní Nàìjíríà máa ń wo hypnosis gẹ́gẹ́ bí nǹkan ìjàmbá tàbí ipa àjẹjì. Nítorí ìgbàgbọ́ nínú ipa '''[[Àjẹ́]]''' àti '''[[Ẹ̀mí]]''', ọ̀pọ̀ ènìyàn máa ń bẹ̀rù pé hypnosis lè mú ipa búburú lórí wọn. Àwọn ìjọsìn ṣẹ̀ṣẹ̀ ń wo ó bí nǹkan tí kò bá ìwà ìjọsìn. Ṣùgbọ́n, pẹ̀lú ìkẹ́kọ̀ọ́, ọ̀pọ̀ ènìyàn ti ń bẹ̀rẹ̀ síí gbà á gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìṣègùun tí ó wúlò. Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn ìjọ gẹ́gẹ́ bí '''Nigerian Society of Hypnosis''' ń ràn á lọ́wọ́ láti yọ ìdàrúkù kúrò nínú èrò àwùjọ.

== Àwọn Oníṣègùn Hypnosis Gbajúmọ̀ ní Nàìjíríà ==
* '''Dókítà Akin O. O.''' – Oníṣègùn ọkàn tí ó jẹ́ olùdásílẹ̀ Nigerian Society of Hypnosis, ó sì ti kọ́ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé lórí ìlò hypnosis fún ìwòsàn ìṣòro ọkàn.
* '''Dókítà (Ìyá) Folashade O.''' – Oníṣègùn aboyún tí ó ti ṣe ìlò hypnosis láti dín ìrora ìbímọ kù, ó sì ti ṣe ìkẹ́kọ̀ọ́ fún ọ̀pọ̀ oníṣègùn.
* '''Alàgbà Michael S.''' – Oníṣègùn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí ó ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn òṣèré àti eléré ìdárayá láti mú ipa ìṣòro wọn dára.
* '''Ìyá Ìwòsàn Rachael O.''' – Oníṣègùn aboyún tí ó ti ṣe àwọn ìwádìí lórí ipa hypnosis lórí ìlera àwọn obìrin.

== Wo Eléyìí náà ==
* [[Ìmọ̀ràn Oorun Àtúnpadà]]
* [[Ìtúpalẹ̀ Oògùn]]
* [[Ìwòsàn Ọkàn]]
* [[Ìṣègùn Ìṣòro Ọkàn]]
* [[Nigerian Society of Hypnosis]]

== Àwọn Ìtọ́kasí ==
{{reflist}}

== Ìjápọ̀ Òde ==
* [https://www.nigeriansocietyofhypnosis.org.ng Nigerian Society of Hypnosis]
* [https://www.mdcn.gov.ng Medical and Dental Council of Nigeria]

[[Category:Hypnosis]]
[[Category:Psychology]]
[[Category:Ìṣègùn Nàìjíríà]]
[[Category:Ìmọ̀ Ọkàn]]